Eerste hulp op wandeltochten

Blaren, wondjes of een verstuikte enkel komen wel eens voor tijdens het wandelen. Wat kan je eraan doen en hoe kan je deze ongemakken voorkomen?

Blaren

Een blaar is een kleine huidwonde. Ze komen bij wandeltochten vaak voor ter hoogte van de hiel. Blaren ontstaan wanneer de huid van je voet langdurig tegen je schoen of kous aanschuurt waardoor er vocht ophoopt tussen de opperhuid en de lederhuid.

Behandeling

  1. Blijf van een intacte blaar af: de huid is de beste bescherming tegen infecties. Gebruik zo nodig een tweedehuidverband, een kleefpleister of een beschermende huidspray op een pijnlijke plaats om blaren te voorkomen.

  2. Is de blaar hinderlijk of bestaat de kans dat de blaar spontaan scheurt?

        • Is de blaar open? Verzorg de wonde dan zoals je een huidwonde verzorgt (meer hierover lees je onder ‘Wondverzorging’).

        • Is de blaar niet open? Prik de blaar open met een steriele naald. Reinig de open blaar en de wondomgeving met stromend water. Houd de naald evenwijdig met de huid en prik enkele malen aan de basis van de blaar.

 

Tip: Als je geen steriele naald hebt, dompel de naald dan een paar minuten onder in ontsmettingsalcohol. Een naald in een vlam houden is een onbetrouwbare en onveilige techniek.

 

Verstuikte enkel

Als je je voet omslaat, worden de bewegingsmogelijkheden van dat gewricht overschreden. Het gevolg is een verstuikte enkel. Dit houdt in dat de gewrichtsbanden worden uitgerekt of scheuren, dat het gewrichtskapsel wordt beschadigd en dat soms ook omgevende bloedvaten, zenuwen en andere weefsels beschadigd zijn.

Symptomen

  • pijn
  • vermindering van de bruikbaarheid van de voet
  • zwelling en blauwverkleuring

Behandeling

  • Koel het letsel af met ijs. Houd tijdens het afkoelen het ijs niet rechtstreeks tegen de huid maar wikkel er eerst een handdoek of andere doek rond. Als er geen ijs is, gebruik dan een bijvoorbeeld een koelzakje.

  • Koel het letsel maximaal 20 minuten af met ijsblokjes in een zakje water of een koelzakje om zwelling en pijn te beperken..

  •  Steun niet op de pijnlijke voet.

  • Breng een steunverband aan als het slachtoffer dat, in functie van de pijn, toelaat.

  • Raadpleeg een arts als je een verstuiking of breuk vermoedt en de pijn niet overgaat na het koelen, of als je twijfelt over de ernst van het letsel.

Let op: Het is soms moeilijk voor een leek om het verschil te zien tussen een verstuiking en een breuk. Ga bij twijfel daarom uit van een breuk.

Wondverzorging

Je hoeft niet elke wonde te ontsmetten. Eenvoudige wonden reinig je het beste met water. Gebruik pas een ontsmettingsmiddel als er een hoog infectierisico is (bijvoorbeeld bij bijtwonden) of als er geen water voorhanden is.

Behandeling

 
  • Zorg ervoor dat je niet in contact komt met bloed of andere lichaamsvochten van het slachtoffer. Was je handen en trek wegwerphandschoenen aan.

  • Stelp een eventuele bloeding door op de wonde te drukken.

  • Spoel de wonde met zuiver koudstromend water van de kraan. Is er geen kraan in de buurt? Gebruik dan drinkbaar water.

  • Laat het water rechtstreeks op de wonde stromen om het vuil uit de wonde weg te spoelen. Blijf spoelen tot er geen vuil meer in de wonde zit. Als je niet alle vuil uit de wonde krijgt door te spoelen, mag je lichtjes wrijven.

  • Droog na het spoelen de omgeving rond de wonde af, maar kom niet aan de wonde zelf.

  • Dek de wonde na het reinigen met een steriel kompres af. Als dat niet voorhanden is, gebruik dan een zuivere droge doek.

 
Tip: Dep de wonde voorzichtig. Je mag lichtjes wrijven als je het vuil niet helemaal uit de wonde krijgt. Blaas niet op een wonde: mogelijks breng je zo bacteriën naar de wonde.

 

Let goed op

 
  • Denk aan de vaccinatie van tetanus, bij twijfel contacteer je best een huisarts.

  • Was je handen voor en na het verlenen van de hulp.

  • Sommige vloeistoffen zijn ongeschikt om open wondjes te ontsmetten, maar worden er soms toch voor gebruikt zoals ontsmettingsalcohol, ether, mercurochroom en eosine. Gebruik deze middelen niet bij wondzorg! Zuurstofwater is alleen geschikt voor bepaalde soorten wonden en gebruik je beter niet als 'universeel' middel.

  • Verwijs het slachtoffer door naar een arts of een ziekenhuis wanneer:

            • De bloeding niet gestelpt kan worden.
            • De wonde niet goed gereinigd kan worden.
            • Een schaafwonde groter is dan de helft van de handpalm van het slachtoffer.
            • Botten, spieren of andere onderhuidse weefsels zichtbaar zijn.
            • Het gezicht, de ogen of de geslachtsdelen gekwetst zijn.
            • Er een voorwerp in de wonde steekt.
            • De wonde veroorzaakt werd door een beet van mens of dier.
            • Het gaat om een steekwonde met een vuil voorwerp. ​

Wandeluitrusting

​Tips voor sokken en schoenen

Het allerbelangrijkste materiaal voor een wandelaar zijn diens sokken en schoenen. Volg deze tips:  

  • Kies voor schoenen die ademen.
  • Als je in de schoen zit, moet je met je tenen kunnen bewegen terwijl je hiel stevig omsloten is.
  • Draag een paar kousen. Neem kousen die het zweet afvoeren (geen katoen) en geen hinderlijke naden vertonen.
  • Hou je voeten droog. Verwissel je kousen als ze nat zijn.

Zeker meenemen 

     
  • Stel een eerstehulpkit samen en neem die mee op tocht. 

  • Neem je gsm mee voor het geval er iets gebeurt zodat je snel de hulpdiensten kan inschakelen. Houd bij waar je precies bent en welke route je volgt. Wie hulp gaat zoeken, moet de weg naar de rest van de groep of het slachtoffer kunnen terugvinden.

  • Een eerstehulpopleiding is altijd een aanrader. Die kan je gratis volgen bij Rode Kruis-Vlaanderen.  

Verschenen op 23 augustus 2012 en herzien op 3 november 2016 met medewerking van Paul Mallentjer en Matthieu Clarysse, Medisch Stafmedewerkers Eerste Hulp bij Rode Kruis-Vlaanderen

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.