Darmflora

In je darmen zitten miljarden bacteriën. Ze werken daar voor je en zijn belangrijk voor je gezondheid. Wetenschappelijk onderzoek maakt dat steeds duidelijker. Toch is er nog veel niet geweten over die darmbacteriën. Met gezonde voeding houd je ook je darmflora in topconditie.

Wat

​Wat is de darmflora?

Darmflora is een ander woord voor de bacteriën die leven in ons spijsverteringsstelsel. De meeste wonen in de dikke darm, maar er zitten er ook in de dunne darm, de maag, de slokdarm en de mond.
We hebben ontzettend veel darmbacteriën:  je hebt er gemiddeld honderdduizend miljard, ofwel 100.000.000.000.000! Dat is 10 keer meer dan het aantal cellen in je lichaam. Die bacteriën bestaan uit een mengeling van ongeveer 250 verschillende soorten. Ze vormen een ecosysteem: ze leven met elkaar samen en houden elkaar in evenwicht:  niet te veel van één soort, niet te weinig van een andere.
Ieder van ons heeft zijn eigen mix van bacteriën. Wel kunnen we mensen indelen in drie grote groepen, volgens de soort bacteriën waarvan ze er het meest in hun darmflora hebben: Bacteroides, Prevotella of Ruminococcus. Die indeling is niet scherp: er bestaan ook veel mengvormen en tussenvormen.  

Wat doet de darmflora?

  • De bacteriën in de dikke darm helpen je om voedsel te verteren. Ze leven van voedselresten die je zelf niet helemaal kan verteren en breken ze af. Zoals vezels. De verschillende soorten bacteriën zijn specialisten in hun vak: de ene soort kan bijvoorbeeld beter vezels afbreken, de andere eiwitten en nog een andere vetten. Ze maken ook sommige vitamines aan.
  • De bacteriën in de dunne darm spelen een belangrijke rol in je afweersysteem. Ze beschermen je mee tegen ziekten.

Onderzoek naar darmflora

Wereldwijd gebeurt er nu veel onderzoek naar de darmflora en het verband met allerlei ziekten en aandoeningen. Zoals overgewicht, autisme, de ziekte van Alzheimer of de ziekte van Parkinson. Soms verschijnen daarover berichten in kranten en tijdschriften, maar die moet je vaak met een korreltje zout nemen.
 
  • Ze stellen het meestal veel eenvoudiger voor dan het in werkelijkheid is. Bijvoorbeeld, je krijgt geen ziekte van Parkinson of je bent niet te dik, alleen maar doordat je te veel of te weinig van een bepaalde bacteriesoort in je darmen hebt. Het verband kan net zo goed omgekeerd zijn: sommige ziekten en geneesmiddelen hebben ook een invloed op de bacteriën in je darm. Bovendien word je nooit dik of ziek door je darmbacteriën alleen. Er zijn nog veel andere oorzaken, zoals wat je elk dag eet en je erfelijke eigenschappen.
  • De meeste onderzoeken zijn gebeurd met proefmuizen, en muizen zijn geen mensen.
  • Het wetenschappelijk onderzoek is nog maar net goed begonnen. Uit nieuwe ontdekkingen blijkt soms dat de resultaten van vorige onderzoeken niet helemaal juist zijn. Ze moeten dan overgedaan worden. Zo gaat de wetenschap stapje voor stapje vooruit.

Goed of slecht voor darmflora?

​Als je de reclame moet geloven, bescherm en verbeter je je darmflora én je gezondheid door bepaalde voedingsmiddelen te eten of voedingssupplementen te slikken. Er bestaan verschillende soorten van die middelen:

  • Probiotica bevatten levende bacteriën die ook in de darmflora zitten. Bijvoorbeeld yoghurt, speciale melkdrankjes of pilletjes met probiotica.
  • Prebiotica zijn voedingsstoffen voor bacteriën, eigenlijk een soort vezels. De  bacteriën in je darm die ervan leven gaan daardoor beter gedijen en aangroeien.
  • Gefermenteerde voeding - bijvoorbeeld zuurkool - is een mengeling van beide: er zitten levende bacteriën in, samen met de voedingsstoffen waar ze op groeien.
Met die producten kan je kleine veranderingen in je darmflora veroorzaken, maar hem zeker niet helemaal omgooien. Of ze echt beter zijn voor je gezondheid, weten we nog niet. Verwacht er geen mirakels van.
Er bestaan heel veel wetenschappelijke studies over deze producten, maar ze spreken elkaar vaak tegen. Bovendien zijn sommige studies gesponsord geweest door de makers van die producten. Dan kan je er niet zeker van zijn dat die studies de hele waarheid vertellen.
Veel van de bacteriën in die producten overleven de reis naar je darmen trouwens niet, omdat ze eerst door de heel erg zure maag moeten. Daarom bevatten die producten meestal heel veel bacteriën, zodat er toch een aantal je darmen levend bereiken.

Goed voor je darmflora

Gezonde voeding is ook voor je darmbacteriën het beste. Zo schep je zelf de beste omstandigheden voor ze en help je het gezonde evenwicht in je darmen te bewaren.

  • Eet veel vers fruit, verse groenten en volkorenproducten.
  • Zorg voor afwisseling. Hoe meer variatie in wat je eet, hoe meer soorten bacteriën er in je darmen kunnen leven. Een heel eenzijdig dieet is nergens goed voor, ook niet voor je darmbacteriën.
  • Houd rekening met wat je zelf verdraagt. Bijvoorbeeld, volkorenproducten, peulvruchten en groenten zoals kool zijn erg goed voor je darmflora, maar bij de vertering ervan ontstaat gas in je darmen. Als je prikkelbare darmen hebt, reageren ze daar overgevoelig op, verkrampen ze en krijg je erge buikpijn. Dan eet je maar beter niet te veel vezels, bonen en kool.

Slecht voor je darmflora

Antibiotica doden de bacteriën die je ziek maken, maar maken ook slachtoffers onder je darmbacteriën. Daardoor raakt je darmflora uit zijn normale evenwicht. Dan kan je een tijdje last hebben van buikpijn, winderigheid en diarree, tot het evenwicht weer hersteld is. De meeste mensen hebben daarna hun oorspronkelijke darmflora terug. Bij sommige mensen is de darmflora daarna echter helemaal veranderd. Ze heeft een heel andere samenstelling gekregen en dat blijft ook zo.
Gebruik antibiotica daarom alleen als het écht moet. Dan kan een probioticum wel nuttig zijn om je darmflora te helpen herstellen. Vraag je dokter of apotheker wat je het beste neemt en wanneer. Probiotica maken antibiotica niet minder werkzaam, maar omgekeerd maken de antibiotica de probiotica wel minder doeltreffend. Je kan ze daarom beter niet tegelijk innemen.

Darmfloraonderzoek

​Wat brengt de toekomst?

Het darmfloraonderzoek opent de weg naar nieuwe medische toepassingen. Dit wordt binnenkort misschien mogelijk:
 
  • probiotica op maat: een pilletje of drankje met een mengsel van darmbacteriën dat speciaal voor jou gemaakt is of tegen de ziekte waar je aan lijdt. Dat zal veel doeltreffender zijn dan de probiotica die nu bestaan. Vandaag bestaat al een voorloper daarvan: de stoelgangtransplantatie. Dan krijgt iemand met een heel ernstige darmontsteking een nieuwe darmflora. Namelijk die van een gezonde andere persoon. Soms werkt dat veel beter dan geneesmiddelen.  Vooral bij mensen die ziek zijn door een heel agressieve bacterie in hun darm: de clostridium difficile. Nu onderzoeken wetenschappers welke bacteriën juist zo genezend werken, om die later in een pilletje of drankje te stoppen.
  • ziekten in een vroeg stadium opsporen. Sommige darmbacteriën kunnen op een bepaalde ziekte wijzen, nog voor je zelf weet dat je ziek bent. Misschien gaan we dat gegeven gebruiken om die ziekte al heel vroeg op te sporen. Dan zou je bijvoorbeeld geen vervelend inwendig darmonderzoek meer nodig hebben om de voorlopers van darmkanker op te sporen.

Het Vlaams Darmflora Project

Het Vlaams Darmflora Project onder leiding van professor Jeroen Raes onderzoekt het verband tussen onze darmflora en onze gezondheid. Daartoe verzamelt het kleine beetjes stoelgang van vrijwilligers. Uit het onderzoek daarvan zijn al heel wat interessante resultaten gekomen die onze kennis over de darmflora doet groeien.
Al meer dan 5000 mensen hebben een staal geleverd, maar het Vlaams Darmfloraproject kan nog altijd nieuwe gebruiken. Wil je meedoen en daarmee echt iets te doen voor de wetenschap? Surf naar Het Vlaams Darmflora Project. Daar vind je alle uitleg en kan je online registreren.

Verschenen op 16 oktober 2017 met medewerking van professor Jeroen Raes, Vlaams Instituut voor Biotechnologie.

Gun jezelf een goed leven!

In onze Well2DAY-centra kan je terecht bij verschillende professionals die je op weg helpen naar een kwaliteitsvol en gezond leven.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering