Reisvaccins

Vaccinaties beschermen tegen infectieziekten, veroorzaakt door bacteriën en virussen. Ze zijn nodig voor de meeste tropische bestemmingen. Welke vaccinaties verplicht of sterk aanbevolen zijn, hangt af van je reisbestemming en je manier van reizen. Daarom bespreek je een reis best vooraf met je huisarts.

 

Op tijd!

Je start liefst minstens zes weken voor vertrek met vaccinaties; voor hepatitis zelfs 3 maanden vooraf. Heel wat mensen laten zich te laat vaccineren. Soms pas 2 weken vooraf en dan is het vaak te laat. Want het duurt een tijdje vooraleer je lichaam zijn immuunsysteem op gang heeft. Toch kan “te laat” geen reden zijn om de vaccinatie tegen bijvoorbeeld hepatitis A en B niet reeds op te starten voor vertrek, omdat toch een zekere weerstand nog kan opgebouwd worden, ook al is de bescherming niet optimaal.

De meest gebruikte reisvaccins

De belangrijkste zijn vaccins tegen gele koorts, tetanus (klem), difterie (kroep), hepatitis A, hepatitis B, meningokokken-meningitis, buiktyfus en kinderverlamming. Meer info over deze ziekten vind je hieronder. Ook een inenting tegen tekenencefalitis, Japanse encefalitis en hondsdolheid kunnen nodig zijn. Wat je precies nodig hebt, hangt af van je manier van reizen en van je bestemming. Een aantal landen laten je zelfs maar binnen als je een vaccinatiebewijs kan voorleggen. Deze voorbereidingen voor je reis zijn ook een geschikt moment om je tetanus- en difterievaccinatie terug op punt te stellen.
 
Een volledig en actueel overzicht van alle verplichte en aanbevolen inentingen voor reizigers, per land van bestemming, vind je gratis op de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde www.itg.be . Je kan ook telefoneren naar 0900/10110 (computergestuurd, tegen geldend betaaltelefoontarief).

Gele koorts

Overdag stekende muggen verspreiden het virus dat gele koorts veroorzaakt. Deze virale infectie kan dodelijk zijn en komt enkel voor in bepaalde landen van Zuid-Amerika en Afrika. Er bestaat geen geneesmiddel tegen gele koorts. Daarom is het belangrijk dat je je laat inenten. Gele koorts is de enige ziekte waarvoor je een officieel vaccinatiebewijs moet kunnen voorleggen bij het binnenkomen of verlaten van streken waar gele koorts kan voorkomen. Voor personen met een immuunprobleem (bijvoorbeeld behandeling voor reuma of ziekte van Crohn, of na transplantatie, enz.) is de vaccinatie niet aangewezen. Hier kan een vrijstellingsattest nuttig zijn, indien het risico voor gele koorts infectie ter plaatse zeer laag is.

Bewijs van vaccinatie voor gele koort is levenslang geldig

Sinds juli 2016 is de regelgeving inzake vaccinatie voor gele koorts veranderd. Het bewijs van vaccinatie voor gele koorts is levenslang geldig. Reizigers die over een oud vaccinatiebewijs beschikken (“gele boekje“), hoeven geen nieuw boekje aan te vragen en het certificaat dient ook niet te worden aangepast.

Uitzonderingen 
In sommige specifieke gevallen is het echter niet zeker of de bescherming door het vaccin levenslang aanhoudt en kan een booster nodig zijn.

Het vaccinatiecertificaat is 1 jaar geldig en een eenmalige herhaling vóór de volgende reis is noodzakelijk (wanneer onderstaande situatie voorbij is) voor
:
  • kinderen jonger dan 9 maanden;
  • zwangere vrouwen;
  • een interval van minder dan 28 dagen tussen de toediening van het gele koortsvaccin en een ander levend vaccin (zoals bijvoorbeeld mazelen).

Het testen van neutraliserende antistoffen in het bloed of hervaccinatie na 10 jaar is noodzakelijk voor:
Mensen met verminderde immuniteit:

  • ten gevolge van HIV (ongeacht het aantal CD4-cellen);
  • ten gevolge van medicatie (zoals in het kader van een reumabehandeling, hoge dosis cortisonen,enz.).

Mensen met sterk verhoogd risico:

  • Laboratoriumwerkers die met wild gele koortsvirus werken.
  • Mensen die gaan werken in een gele koortsuitbraak.

Tetanus (klem) en difterie (kroep)

De inentingen tegen tetanus of klem krijg je in Vlaanderen reeds als kind. Ook de inentingen tegen difterie of kroep. Een herhalingsinspuiting is om de 10 jaar. Tetanus is een zeer ernstige infectieziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie. De gifstof die zij afscheidt is gevaarlijk voor de mens. Dit blokkeert de werking van bepaalde zenuwen en veroorzaakt zo ongecontroleerde krampen van de spieren. Tetanus kan leiden tot spier- peesscheuringen, blokkering van gewrichten, verstikking (als de ademhalingsspieren helemaal verkrampen) en overlijden.
 
Kroep is een ernstige infectie in de keel die veroorzaakt wordt door een bacterie. Ook het hart en het zenuwstelsel kunnen worden aangetast. Mogelijke klachten zijn : opzwelling van de keel - verlamming van armen, benen en ademhalingsspieren (moeilijk ademen) – hartfalen - hartstilstand en overlijden.

Polio of kinderverlamming

Polio is een zeer ernstige infectieziekte veroorzaakt door een virus. Mogelijke klachten zijn: spierverlammingen (van armen en benen, buikspieren, slikspieren en ademhalingsspieren), spierverkorting en beenmisvorming (vooral bij kinderen in de groeiperiode) en meningitis (hersenvliesontsteking).
 
Elk Belgisch kind is verplicht gevaccineerd tegen polio. Het vaccin bezorgt meestal een levenslange bescherming. Omdat het virus nog steeds circuleert in delen van Afrika en Azië wordt een eenmalige herhalingsinenting tegen polio aangeraden, ook voor een korte tropenreis. Na een eenmalige herhalingsinenting op volwassen leeftijd, ben je levenslang immuun en zijn doorgaans geen verdere inentingen meer nodig. Hier is echter een uitzondering op. Om verspreiding van het poliovirus te voorkomen adviseert de Wereld Gezondheidsorganisatie aan reizigers die langer dan 4 weken gaan verblijven in een van de 10 landen waar het poliovirus circuleert zich toch opnieuw te laten vaccineren. Het betreft de landen: Pakistan, Syrië, Kameroen, Afghanistan, Equatoriaal Guinee, Ethiopië, Irak, Israël, Somalië en Nigeria. Het vaccin moet wel toegediend worden tussen de 4 weken en 12 maanden voordat de reiziger dit land verlaat.

Hepatitis A of geelzucht

Hepatitis A is een besmettelijke leverontsteking, die overgedragen wordt via voedsel, drank of voorwerpen die direct of indirect in aanraking zijn geweest met stoelgang. De WereldGezondheidsOrganisatie raadt een vaccin aan voor alle reizigers naar Afrika, Latijns-Amerika en Azië. Wie vroeger de ziekte heeft doorgemaakt, is levenslang beschermd en zal zich dus nooit hoeven te laten vaccineren. Maar om zeker te zijn laat je je immuniteit best door een labotest bevestigen.
 
Na het afwerken van de volledige inentingserie ben je levenslang beschermd (een bloedtest is hier niet nodig).

Hepatitis B

Hepatitis B is een ernstige vorm van leverontsteking, veroorzaakt door het hepatitis B virus. De ziekte geneest meestal spontaan, maar kan ook chronisch worden. Dit kan leiden tot levercirrose, leverkanker en overlijden.
 
Deze vaccinatie wordt aanbevolen voor:
  • personen die dikwijls op reis zijn in Azië, Latijns Amerika en Afrika. Ook voor personen die er langer dan 3-6 maanden doorbrengen, en zeker voor kinderen die daar verblijven, migranten en hun kinderen die naar hun land van herkomst reizen.
  • voor reizigers die mogelijk seksuele contacten hebben, acupunctuur, piercing of tatoeages laten uitvoeren. Ook personen die mogelijk medische en/of tandingrepen moeten ondergaan. En voor reizigers die door hun activiteit - zoals gevaarlijke sporten of avontuurlijke trekking - meer risico lopen op een ongeval en een medische verzorging in een ziekenhuis krijgen in minder goede hygiënische omstandigheden.
  • hepatitis B vaccinatie is verplicht voor personen met een beroepsrisico (medisch en verzorgend personeel), en maakt ook deel uit van de basisvaccinatie van zuigelingen, kinderen en adolescenten in België.
Na een vaccinatieserie tegen hepatitis B ben je in principe levenslang beschermd, bij een positief antistofantwoord. Bij volwassenen wordt dus 1-3 maanden na de volledige vaccinatieserie wel een antistofcontrole aangeraden.

Meningokokken-meningitis

De meningokok is een bacterie die hersenvliesontsteking (meningitis) en bloedvergiftiging kan veroorzaken. De bacterie is bij veel mensen aanwezig in de neus of keel zonder hen ziek te maken. Soms kunnen ze in andere delen van het lichaam terechtkomen en ziekte veroorzaken.
 
Meningokokken worden ingedeeld in verschillende serogroepen en -types. In België zijn de meeste meningokokken van groep B en C. Er bestaat momenteel wel een vaccin tegen de meningokok C, maar er is nog geen vaccin op de markt tegen de meningokok B. Een vaccin met voldoende bewezen werkzaamheid tegen meningitis B (de voornaamste verwekker van meningokokkenmeningitis in de geïndustrialiseerde landen) is in gevorderde ontwikkeling.
 
Vaccinatie is aangewezen voor reizigers die van eind december tot eind juni (tijdens de epidemische meningitisperiode) in de landen van de Afrikaanse subsaharische meningitisgordel rondreizen, en er in nauw contact komen met de plaatselijke bevolking of er langer dan 4 weken verblijven. Vaccinatie is verplicht voor de bedevaarders naar Mekka (moet 10 dagen voor de reis worden toegediend).
 
Met het vaccin ACWY dat in het kader van reizigersgeneeskunde wordt toegediend ben je 3 jaar beschermd.

Buiktyfus

Buiktyfus is een ernstige infectie, die met hoge koorts gepaard gaat. In het begin is er zelden diarree. De overdracht gebeurt door inname van besmet voedsel of water. De kans op besmetting is het hoogst in Noord- en Noordwest-Afrika, India en Peru. Vaccinatie beschermt ongeveer 60-70 % gedurende 3 jaar.
 
Meer gedetailleerde info over deze aandoeningen en de vaccins vind je in de brochure “Gezond op reis” van het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Deze brochure geeft nuttige informatie voor een goede gezondheid vóór je vertrek, tijdens je reis en na terugkomst. Je kan ze downloaden op de website www.itg.be.
 


 

Verschenen op 12 maart 2010 en aangepast op 6 oktober 2016 met medewerking van professor Van Gompel, Hoofdgeneesheer van de Medische Diensten & Travel Clinic Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering