Hittegolf

Het is ook nooit goed. Is het eindelijk zomer, dan is het weer te warm en worden de ozonconcentraties te hoog. Beide zijn niet zonder gevaar voor de gezondheid. Bescherm daarom jezelf. En vergeet de zwakkere medemens niet.

Wat

Een hittegolf is een uitzonderlijk warme periode. De definitie daarvan verschilt uiteraard van land tot land. In België moet de hoogste dagtemperatuur ten minste 29,6 °C en de laagste nachttemperatuur ten minste 18,2 °C bedragen. En dat gedurende drie dagen of meer. Hoe onwaarschijnlijk het misschien ook klinkt in België, toch zullen we ook hier steeds vaker te maken krijgen met hittegolven.

Je thermostaat op hol

Ons lichaam heeft een zelfregulerend temperatuurmechanisme. Krijgen we het te warm, dan koelen we vanzelf af door te zweten. Wanneer het erg warm is, volstaat dat mechanisme niet altijd meer. Als het bovendien heel vochtig is, verdampt het zweet minder snel en raakt het lichaam zijn warmte te traag kwijt. Dan kan je temperatuur snel gaan stijgen. In erge gevallen kunnen je hersenen en inwendige organen daardoor beschadigd worden!

Kwetsbare personen

Het kan iedereen overkomen, maar sommige mensen zijn extra gevoelig en moeten dus goed in de gaten gehouden worden.

  • Heel jonge kinderen hebben nog onvoldoende vochtreserves, maar zweten wel al veel. Bovendien kunnen ze zichzelf niet te drinken geven.
  • Vanaf 65+ voel je enerzijds de hitte minder goed aan en zweet je anderzijds niet meer zo efficiënt.
  • Mensen met overgewicht houden meer warmte vast
  • Zieken, vooral mensen met hartaandoeningen ademhalingsproblemen of een hoge bloeddruk.
  • Sommige geneesmiddelen verhogen het risico op hitteaandoeningen. Zoals antidepressiva, slaapmiddelen en medicatie tegen een slechte bloedsomloop. Ook alcohol en drugs doen dat. 

 

 

Mogelijke gevolgen

Extreme temperaturen en een brandende zon kunnen negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid. Dat kan gaan over een gewone zonnebrand, maar ook voor ernstigere gevolgen zoals een zonnesteek of hitteberoerte moet je oppassen.

Zonnebrand

Zonnebrand droogt je uit, doet pijn en beschadigt je huid. Blaren, koorts en misselijkheid zijn mogelijke symptomen. Bij het veelvuldig oplopen van zonnebrand verhoogt ook het risico op huidkanker. Ga daarom meteen uit de zon en houd de verbrande zones van je huid koel.

Raadpleeg een arts bij ernstige symptomen of als het om een kind jonger dan een jaar oud gaat.

Hittekrampen

Hittekrampen zijn een gevolg van zoutgebrek en nemen de vorm aan van harde spieren of pijnlijke krampen in armen, benen en buik. Ze komen vooral voor als je hevig zweet tijdens een lichamelijke inspanning. Ga daarom meteen rusten op een koele plek, masseer je verkrampte spieren en drink water met zout of een sportdrank.

Raadpleeg een dokter als het na een uur niet beter is, als je hartproblemen hebt of op een zoutarm dieet staat.

Hitte-uitputting

Wanneer je uren of dagen in de warmte doorbrengt zonder voldoende vocht en zout op te nemen, loop je kans op hitte-uitputting. Signalen zijn: snelle en oppervlakkige ademhaling, hevig zweten, bleek zien, een koude en vochtige huid, spierkrampen, vermoeidheid en zwakte, duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid of braken, flauwvallen en slapeloosheid.

Hitte-uitputting is meestal niet ernstig, maar als je de signalen negeert, kunnen ze evolueren naar een zonnesteek. Zoek daarom de koelte op, rust met de benen hoger dan het hoofd, drink koele dranken met kleine slokjes en neem eventueel een koude douche of bad.

Raadpleeg een dokter als het na een uur niet beter is, als je hartproblemen of een hoge bloeddruk hebt.

Zonnesteek

Wanneer je hersenen je lichaamswarmte niet meer kunnen regelen, loopt je temperatuur snel op én stop je met zweten. Dat leidt tot een zonnesteek. Je loopt meer risico als je met je hoofd en/of nek bloot in de zon loopt.

Volgende signalen duiden mogelijk op een zonnesteek: koorts, misselijkheid, spierpijn, hoofdpijn en duizeligheid, oppervlakkige ademhaling en een snelle hartslag, een warme, droge en rode huid.

Het is belangrijk om snel te reageren op een zonnesteek. Ga dus meteen uit de zon (en blijf er enkele dagen uit) en bedek de huid met natte, koele doeken. Je moet bovendien veel water drinken, maar altijd met kleine slokjes.

Raadpleeg wel een dokter als het gaat om jonge kinderen of oudere mensen.

Hitteberoerte

Wanneer een zonnesteek niet adequaat behandeld wordt, kan hij overgaan tot een hitteberoerte, waarbij de temperatuur in het lichaam nog verder is opgelopen. Een hitteberoerte kan levensgevaarlijk zijn!

Slachtoffers van een hitteberoerte hebben meer dan 40°C koorts en een bonkende hoofdpijn, zijn duizelig, misselijk en verward. Ze kunnen het bewustzijn verliezen en zelfs epileptische toevallen hebben.

Het eerste wat je dan moet doen: de hulpdiensten bellen! Ondertussen breng je het slachtoffer naar een koele plek, verfris je zijn/haar lichaam met wat je maar hebt: een koel bad, douche, tuinslang, natte spons, ijsblokjes, … Geef niets te drinken, tenzij met heel kleine slokjes, en leg het slachtoffer op zijn zijde als hij/zij moet braken. In geval van spierspasmen zorg je ervoor dat het slachtoffer zich niet kan bezeren.

Tips

In het geval van een hittegolf zijn er een aantal dingen die je best wel en niet doet. Uit de meeste tips in deze lijst spreekt gewoon gezond verstand!

Eten & Drinken

  • Drink veel en liefst nog vóór je dorst hebt. Vermijd daarbij suiker- en cafeïne houdende dranken, en alcohol.
  • Kies koele dranken: van hete krijg je het nog warmer, van ijskoude kun je buikkrampen krijgen.
  • Met je zweet verlies je niet alleen vocht, maar ook zout en mineralen. Ook die moet je weer aanvullen. Aanraders zijn gekoeld mineraalwater, koude bouillon of kruidenthee, gazpacho en drinkyoghurt.
  • Let er op dat kinderen en bejaarden genoeg drinken.
  • Raadpleeg je dokter als je waterafdrijvende geneesmiddelen neemt
  • Geef ook je huisdieren genoeg fris water op een koele plek.
  • Eet geen zwaar en heet voedsel, maar kies voor frisse salades, rauwkost en fruit. Zorg alleen dat het vers en goed gespoeld is.
  • Vermijd alles wat snel bederft.

Kleding

  • Kleed kinderen  in losse, koele kleding en bescherm hun hoofdje.
  • Draag binnen zo weinig mogelijk. Kies lichte, heldergekleurde en ruim zittende kleding.
  • Ga niet buiten zonder zonnehoed, zonnebril en beschermende zonnecrème.

Houd het koel

  • Blijf op het middaguur uit de zon.
  • Houd vensters en deuren gesloten en trek de gordijnen dicht tot de avondkoelte intreedt.
  • De beste afkoeling gebeurt door airconditioning. Een ventilator verplaatst de lucht wel, maar koelt hem niet af.
  • Neem regelmatig een koele douche of bad. Dat kikkert je gegarandeerd weer op!
  • Laat baby’s, kinderen of huisdieren nooit alleen in een geparkeerde auto.

Werk of sport verstandig

  • Ben je buiten actief, kies dan bij voorkeur de ochtend en avond.
  • Geef je lichaam tijd om zich aan te passen aan de hitte voor je grote inspanningen doet.
  • Drink zeker 2 tot 4 glazen water of sportdrank per uur.
  • Krijg je hartkloppingen en ademnood, stop dan meteen en zoek een koele plek op.

Zoek buddy’s voor bejaarde ouders, buren, …

  • Moet je jouw bejaarde ouders tijdens je vakantie achterlaten, waarschuw dan de huisarts, thuiszorg, gemeentebestuur, …
  • Zorg ervoor dat er regelmatig iemand langskomt.
  • Geef andere vertrouwenspersonen een kopie van de huissleutel.
  • Maak een lijstje met belangrijke telefoonnummers en plaats het bij de telefoon.
  • Maak een dossiertje met alle belangrijke en nuttige informatie voor het geval ziekenhuisopname nodig is.
  • Blijf bereikbaar per GSM en bel regelmatig op een afgesproken tijdstip. 

Gevaren van ozon

 

Wanneer de temperaturen stijgen, neemt ook de hoeveelheid ozon in de lucht toe. En wanneer de concentratie ozon erg dicht is – zoals bij een hittegolf – kan het schadelijk zijn voor onze luchtwegen. De overheid heeft daarom een waarschuwings- en alarmfase voor ozon vastgelegd. Volg bij warme temperaturen dus zeker de berichtgeving in de media!

Kwetsbare personen

  • Sporters en mensen die buiten aan lichaamsbeweging doen. Hoe dieper en sneller je inademt, hoe groter de kans op irritatie van de luchtwegen. Daarom is het beter om zware inspanningen in de buitenlucht te vermijden tussen 11u en 20 u.
  • Mensen met astma en andere aandoeningen van de luchtwegen.
  • Mensen die van nature erg gevoelig zijn voor ozon.

Gevolgen van hoge ozonconcentraties

  • Irritatie van de luchtwegen: kriebels in de keel en/of een onaangenaam gevoel in de borstkas
  • Prikkende ogen
  • Vermindering van de longfunctie: moeilijke, snelle, oppervlakkige en soms pijnlijke ademhaling.
  • Verergering van chronische longziekten zoals emfyseem
  • Vermindering van het afweersysteem tegen bacteriële infecties in de longen.
  • Beschadiging en ontsteking van cellen aan de binnenkant van de longen.
  • Mogelijk blijvende beschadiging aan de longen, met verminderde longfunctie bij kinderen tot gevolg.

Meer

www.warmedagen.be is een website van de Vlaamse overheid, waar je nog veel nuttige tips vindt om jezelf en je omgeving te beschermen in warme dagen:

  • Tips om voor jezelf te zorgen en jezelf voor te bereiden op warme dagen.
  • Tips om te zorgen voor anderen in een warme periode.
  • Je vindt er ook advies op maat: voor sporters, chronisch zieken, stadbewoners, organisatoren van evenementen, ouderen en kinderen.

Verschenen op mei 16 juni 2014 en aangepast op 17 mei 2018 met medewerking van dr. Vera De Groof, adviserend geneesheer NVSM.

Gun jezelf een goed leven!

In onze Well2DAY-centra kan je terecht bij verschillende professionals die je op weg helpen naar een kwaliteitsvol en gezond leven.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering