Geluid en je oren - gehoorschade

Hoe harder muziek staat, hoe opwindender vele mensen dat vinden. Maar hoe gevaarlijker het ook is voor de oren. Ook al klinkt je favoriete muziek stukken beter dan een drilboor, ze kan je gehoor net zo kapotmaken als elke andere vorm van hard geluid. Die schade kan bovendien onherstelbaar zijn. Gelukkig kan je je oren ook beschermen: stel ze niet bloot aan al te luide muziek, geef ze tussendoor rust en gebruik gehoorbeschermers in luide omgevingen, zoals muziekfestivals en fuiven.

Wat is gehoorschade

​Hoe werkt je gehoor?



Je gehoororgaan bestaat uit verschillende delen. Alleen de oorschelp zit buiten het hoofd; de rest zit vanbinnen in het schedelbot.
Geluid reist als golfjes door de lucht. De oorschelp vangt die geluidsgolven op en geeft ze via de gehoorgang door aan het trommelvlies, dat daardoor gaat trillen. Drie gehoorbeentjes achter het trommelvlies versterken de trillingen en geven ze door aan het slakkenhuis. In het slakkenhuis zitten cellen met minuscule haartjes, die de trillingen omzetten in elektrische signalen. De geluidszenuw voert die signalen naar de hersenen, die ze ontleden en interpreteren.

Hoe beschadigt lawaai je gehoor?

Vooral de haarcellen in het slakkenhuis zijn kwetsbaar voor luide geluiden. Sommige schade aan de haarcellen is tijdelijk. Als de beschadiging echter te groot is en de haarcellen helemaal kapot zijn, dan verdwijnen ze. Ze zijn bovendien voor altijd verloren. Er groeien nooit meer nieuwe in de plaats.
Of lawaai schadelijk is voor het gehoor, hangt af van de sterkte van het geluid, de duur dat je eraan wordt blootgesteld en je eigen individuele gevoeligheid voor lawaai. Hoe harder geluid is, des te sneller veroorzaakt het schade. Des te korter is dan ook de tijd dat je er veilig kan aan blootgesteld worden. Een zacht zoemende computer kan in principe geen kwaad aanrichten aan je gehoor, hoe lang je er ook naast zit. Vlakbij een opstijgend straalvliegtuig kan je zonder gehoorbescherming bijna onmiddellijk schade oplopen.
Geluidssterkte wordt uitgedrukt in decibel of dB. Bij elke 3 decibel erbij, verdubbelt de geluidssterkte en halveert de veilige periode. Lawaai tot 75 decibel kan je gedurende 8 uur aan een stuk veilig ondergaan. Eenmaal daarboven wordt geluid schadelijk.
 
Voorbeelden:
• Een normaal gesprek bedraagt 60 decibel.
• Een rumoerige klas produceert 70 tot 85 decibel.
• Een kettingzaag: 90 – 105 decibel.
• MP3-speler op maximumvolume: 90-115 decibel.
• Rockconcert: 90 -105 decibel.
• Autoradio op maximumvolume: 140 decibel.

Hoe merk je het

Hoe merk je gehoorschade?

Gehoorschade is erg verraderlijk: op het moment van de beschadiging merk je daar niet altijd iets van. Dat komt pas achteraf.

Tijdelijke schade

  • Een drukkend gevoel op het oor, alsof er iets in zit.
  • Pijn in het oor.
  • Oorsuizen.
  • Verminderd gehoor.
Dit merk je meteen. Bijvoorbeeld, wanneer je de festivalweide of fuif verlaat en naar huis terugkeert. Na een nachtje slapen zijn die symptomen bij de meeste mensen weer verdwenen. Hoe vaker je oren dit soort tijdelijke beschadiging oplopen, des te groter echter de kans op blijvende schade.  

Blijvende schade

Sneuvelen te veel haarcellen definitief, dan worden de opgevangen geluidssignalen niet meer goed overgedragen naar de gehoorzenuw en de hersenen. Je gehoor kan daardoor achteruitgaan. Het kan zelfs zo erg zijn dat je daardoor slechthorend wordt en sociaal geïsoleerd raakt. Alleen openbaart die schade zich meestal pas jaren later, wanneer het te laat is. Pechvogels met heel gevoelige oren kunnen al veel vroeger last hebben.
  • Je verstaat anderen minder goed.
Wanneer andere mensen tegen je praten, kan je nog maar moeilijk verstaan wat ze zeggen. Zeker als er veel achtergrondlawaai is, of wanneer verschillende mensen door elkaar heen praten. Je hoort dan nog wel dat iemand iets tegen je zegt, maar je kan niet meer verstaan wat. Zelfs een modern hoorapparaat kan dat verlies niet helemaal compenseren.
Oren zijn vooral gevoelig voor de toonhoogtes die in gesproken taal zitten. Spraakklanken onderscheiden zich namelijk van elkaar door kleine verschillen in toonhoogte. Net de haarcellen die er mee voor zorgen dat de hersenen die verschillende tonen kunnen waarnemen, zijn het gevoeligst voor beschadiging. Het fijne onderscheidende vermogen tussen de verschillende spraakklanken verdwijnt dan samen met de haarcellen.
 
Ook oude mensen die slecht horen, hebben last om conversaties te verstaan. Slijtage doet ons allemaal slechter horen naarmate we ouder worden. Die schade is normaal en onvermijdelijk. Net daarom moet je nu al extra schade aan je gevoelige haarcellen voorkomen, door ze te beschermen tegen lawaai.
  • Oorsuizen of tinnitus
Je hoort voortdurend een fluitend of suizend geluid. Je kan er bovendien niet aan ontsnappen: het geluid zit vanbinnen in je oor.
  • Overgevoeligheid voor geluid of hyperacusis
Alle geluiden hoor je veel harder dan normaal. Daardoor kan zelfs een gewoon gesprek voeren of de vaat doen onprettig of ronduit pijnlijk worden.

Hoe voorkomen

​Gehoorschade voorkomen

Zelf kan je veel doen om je oren te beschermen. Je hoeft er de festivals echt niet voor te mijden. Beperk alleen je dosis geluid in sterkte en in tijd.

• Niet te luid

Blijf uit de buurt van heel harde geluiden. Sta niet vlakbij de boxen of de geluidstoren. Zet je MP3-speler, radio of autoradio niet op maximumvolume.
Vuistregel
Moet je je stem verheffen om met iemand te kunnen praten die dicht bij je staat, dan kom je in de gevarenzone terecht. Vanaf dan kan je gehoorschade ondervinden door lawaai.

• Niet te lang

Gun je oren af en toe rust. Ga even naar buiten of naar een stille ruimte, zet je muziekspeler uit, enz.
Tijdens zo’n pauze kunnen beschadigde haarcellen zich weer herstellen, als het geluid tenminste niet te extreem hard was. Worden ze ononderbroken aan lawaai blootgesteld, dan krijgen ze daartoe de kans niet en gaan ze helemaal kapot.
Luister je bijvoorbeeld de hele dag naar je MP3-speler op hoog volume, ga je ’s avonds uit naar een concert of discotheek en luister je op weg naar huis weer naar muziek, dan krijgen je oren bijna nooit rust.

• Bescherm ze

Gebruik oorbeschermers als je naar een omgeving met veel lawaai gaat. Alle types die bij ons op de markt zijn, werden vooraf getest. Ze dempen dus allemaal het geluid, maar je moet ze goed gebruiken. Dit kan met: 
Zachte wegwerpdopjes
 
  • Breng ze juist in:
      • Lees de handleiding.
      • Rol de oorbeschermer eerst tot een dun slangetje
      • Trek je oorschelp met één hand een beetje naar boven en naar achter. Zo trek je de natuurlijk bocht in de gehoorgang recht. Breng de oorbeschermer met de andere hand in.
      • Houd je vinger erop tot de oorbeschermer zich weer ontrold heeft.  
  • Controleer jezelf:
      • Kijk in de spiegel: je mag de oorbeschermers niet meer zien zitten als je frontaal naar jezelf kijkt. Steken ze uit, dan heb je ze niet goed ingebracht.
      • Ga na het inbrengen in de muziekzone, plaats even je handen over je oren en neem ze er weer af. Als je geen verschil hoort tussen beide situaties, dan zitten ze goed.
      • Controleer tijdens het dragen regelmatig of ze nog goed zitten en herplaats ze desnoods.
  • Neem ze niet uit in de lawaaierige omgeving, bijvoorbeeld om te praten met iemand anders. Als je gehoorbeschermer aangepast is aan het lawaainiveau waarin je je bevindt, dan kan je elkaar ook verstaan met de dopjes in.
  • Gebruik je gezond verstand, ook met oordopjes in. Blijf je dosis beperken. Oordopjes mogen je geen vals gevoel van veiligheid geven.
Muziekdopjes
Wegwerpdopjes dempen de fijne, hoge tonen meer dan de lage. In het ergste geval hoor je alleen nog de bassen. Muziekdopjes met filters proberen de hoge tonen toch nog door te laten en de bassen voldoende te dempen. Ze dempen wat minder dan klassieke gehoorbeschermers. In theorie zouden ze voldoende moeten dempen om voldoende bescherming te bieden voor muziekniveaus die de wettelijke normen respecteren.
Op maat gemaakte dopjes
Deze dopjes zijn duur, maar als je dagelijks met luide muziek of hard lawaai te maken krijgt, zijn ze geen overbodige luxe. Ze zijn ook comfortabeler om dragen.

Risicofactoren

Sommige mensen zijn gevoeliger voor gehoorschade dan andere. Eén keer te dicht bij de luidsprekerboxen staan, kan voor hen al genoeg zijn om onherstelbare schade op te lopen. Erfelijke aanleg speelt daarin zeker een rol. Alleen kan je vooraf onmogelijk weten hoe gevoelig je bent.
Ook het gebruik van sommige geneesmiddelen en blootstelling aan gifstoffen kunnen de gevoeligheid verhogen.
 

Wat zegt de wet?

Sinds 2013 gelden in Vlaanderen geluidsnormen voor openbare muziekactiviteiten waar elektronisch versterkte muziek wordt gespeeld.
 
  • De maximum toegelaten geluidssterkte is 100 dB voor een groot rockconcert of in een discotheek. Dat is een gemiddelde waarde, gemeten over een uur. Er mogen dus tijdelijke uitschieters naar boven zijn.
  • De organisatoren moeten gratis gehoorbeschermers uitdelen wanneer de muziek boven 95dB kan gaan.

Verschenen op 2 juli 2014 en aangepast op 17 april 2018 met medewerking van dr. Annelies Bockstael, departement Informatietechnologie, Universiteit Gent en professor aan de Université de Montréal (Canada).

Bescherm je oren

en koop oordopjes aan een scherpe prijs bij De VoorZorg. Je kunt kiezen uit universele of oordopjes op maat.

Gun jezelf een goed leven!

In onze Well2DAY-centra kan je terecht bij verschillende professionals die je op weg helpen naar een kwaliteitsvol en gezond leven.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering