Behandelcentrum

In Vlaanderen zijn er verschillende centra voor het behandelen en begeleiden van mensen die drugs gebruiken. De Spiegel is bijvoorbeeld zo'n centrum.

 

​Waaruit bestaat de drugshulpverlening van De Spiegel? Er is een ambulant en een residentieel aanbod.

1. Ambulante hulpverlening

In Asse bij Brussel bieden 12 medewerkers hun diensten aan: artsen, psychologen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers. Patiënten komen er één of twee keer per week op gesprek of ook dagelijks om specifieke medicatie in te nemen.

De eerste fase van de behandeling is altijd een verkenning van het probleem zoals dat door de hulpvrager wordt geformuleerd. Het is belangrijk dat de begeleiding aansluit bij de doelen die de cliënt zelf stelt, anders is de weerstand tegen verandering te groot. Nieuwe cliënten vinden doorgaans niet dat elk drugsgebruik hen in de verslaving vast houdt. Ze hebben een vaag aanvoelen dat het zo niet verder kan, maar tegelijk een grote vrees dat een leven zonder middelengebruik voor hen veel te moeilijk zal zijn. Een ambivalentie die hen doet bewegen tussen gebruik afzweren en gebruik koesteren.

Deze motivatiefase duurt soms maanden alvorens er keuzes worden gemaakt om het gebruik te staken. Ondertussen kunnen de problemen aan bod komen die het gevolg zijn van het drugsgebruik en kan de cliënt geholpen worden deze te verlichten. Dat zijn dan vaak moeilijke situaties op vlak van relaties, werk, schulden, en ook de opvolging van gerechtelijke maatregelen.

Bij heroïnegebruik wordt overwogen om een vervangproduct te geven dat zorgt voor een stabiele opiaatspiegel in het bloed, zodat men niet om de 4 uur een dosis moet nemen en er dus tijd vrij komt voor andere bezigheden. Deze medicatie, bijvoorbeeld Methadone, kan in het centrum worden ingenomen.

Met het akkoord van de cliënt worden ouders of de partner bij de behandeling betrokken, omdat zij vaak sterk op de cliënt betrokken zijn en hun hulp belangrijk is.

Op dit moment komen er een honderdtal patiënten op regelmatige basis op gesprek. Begeleidingen kunnen jaren duren, zolang als nodig. De gemiddelde duur van een behandeling is ongeveer 6 maanden.

2. Residentiële hulpverlening

In Kessel-Lo zijn er twee residentiële afdelingen. Een ontwenningsprogramma met 8 plaatsen en een therapeutische gemeenschap met 17 plaatsen. Beide afdelingen worden begeleid door een multidisciplinair team van artsen en psychologen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers. Hier zijn enkele medewerkers ervaringsdeskundigen. Dat wil zeggen dat ze zelf een verslaving hebben gekend en met succes behandeld zijn in De Spiegel of elders.

Ontwenningsprogramma

Het ontwenningsprogramma wil mensen voor een korte tijd opnemen, maximum 6 weken. In die periode kan men fysiek ontwennen met de hulp van aangepaste medicatie. De omgeving waarin men verblijft is volledig drugsvrij, zodat de verleiding om verder te gebruiken miniem is. Hierdoor ervaren velen na lange tijd terug hoe het is om volledig nuchter te zijn. Het lichaam recupereert en het denken is helderder.

Er is voldoende rust en tijd om over zijn situatie na te denken en om soms moeilijke ervaringen te delen. Men leeft er in een groep van ongeveer 8 personen die hetzelfde meemaken: wat een steun kan zijn, of een confrontatie met zichzelf.

Ook hier wordt er gezocht naar het verwachtingspatroon van de cliënt en worden zijn of haar problemen aangepakt. Men leert zicht te krijgen op de functie die het gebruik voor de betrokkene heeft en de mechanismen die het in stand houden.  Indien gewenst worden ouders en partner bij de behandeling betrokken.

Halverwege het programma wordt gekeken naar de toekomst. De cliënt wordt geholpen om keuzes te maken en een vervolgprogramma of andere begeleidingen aan te vatten.

De verblijfsduur in het ontwenningsprogramma is gemiddeld 20 dagen. Voor  1 op 3 is het niet de eerste opname. Herval in drugsgebruik is eerder regel dan uitzondering. Een heropname kan helpen om een nieuwe nuchtere start te nemen, en te leren uit de vorige ervaringen.

Behandelprogramma

Het andere residentiële programma neemt meer tijd voor een behandeling, ongeveer 12 tot 16 maanden en werkt volgens de principes van de therapeutische gemeenschap. De basis is eveneens een drugsvrij milieu waarin ‘bewoners’ de tijd krijgen om vaardigheden te leren om zich in de samenleving staande te houden.

Vermits de meesten een langere geschiedenis hebben in drugsgebruik hebben ze ook meer tijd nodig om te herstellen van de vaak onaangename ervaringen in het milieu of voorafgaand aan het drugsgebruik. Sommige mensen hebben een meer complexe problematiek omwille van depressie, angst en andere psychiatrische ziektebeelden.

De bewonersgroep is een belangrijk instrument dat steun levert, motiveert en confronteert. En dit biedt ook een oefenruimte voor nieuwe manieren van leven en alternatieven voor drugsgebruik. Er wordt dan ook veel tijd besteed aan sport, aan het uitbouwen van vrijetijdsbestedingen en  een vriendenkring van niet- gebruikers.

Er is groepstherapie en individuele therapie en ook de partner of de ouders worden in de begeleiding betrokken. Daarbij is er bijzondere aandacht voor bewoners met kinderen, waarmee het contact soms terug hersteld moet worden.

Een verblijf in de therapeutische gemeenschap duurt ongeveer 12 maanden. Nadien kan men verder begeleid worden in een ‘tussenhuis’, van waaruit men een opleiding volgt of uit werken gaat. Deze re-integratiefase neemt doorgaans nog 6 maanden in beslag.

De 3 afdelingen van De Spiegel maken er een punt van om vrouwvriendelijke hulpverlening aan te bieden, omdat drempels om in behandeling te komen voor vrouwelijke verslaafden soms hoger liggen dan voor mannen. Dat heeft de maken met kinderen, de relatie waarin ze leven, en het grotere taboe dat op hen rust.

De Spiegel is geconventioneerd met het RIZIV zodat de behandeling via een derdebetalersregeling met het ziekenfonds gefactureerd wordt. De cliënt betaalt het wettelijke remgeld, zoals in een ziekenhuis. Er worden geen supplementen aangerekend.

De Spiegel is een initiatief van de twee grootste mutualiteiten van België: het Nationaal Verbond van Socialistische Mutualiteiten en de Landsbond van de Christelijke Mutualiteiten. 34 jaar geleden startte de residentiële behandeling van drugsverslaafden in Brussel met een erkenning als psychosociaal revalidatiecentrum geconventioneerd met het RIZIV. In 1986 werd ADIC - een vergelijkbaar opvangcentrum in Antwerpen - opgestart. In 1997 verhuisde De Spiegel met haar residentiële opvang naar Lovenjoel bij Leuven en opende ze een ambulante behandelaanbod in Asse. Recent kon De Spiegel een oud klooster verwerven in Kessel-Lo bij Leuven, waar momenteel het ontwenningsprogramma en het langdurig behandelprogramma zijn gevestigd.

Naast De Spiegel bestaan er ook andere centra zoals:

Katarsis in Genk  www.katarsis.be
De Kiem in Gavere www.dekiem.be
Adic in Antwerpen: www.adicvzw.be  
In elke provincie is er een MSOC (medisch sociaal opvangcentrum)
Een overzicht van alle centra vind je op www.vad.be

 

Verschenen op 5 september 2014 en herzien op 13 juni 2018 met medewerking van Paul Van Deun, klinisch psycholoog en verslavingstherapeut De Spiegel.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering