Piekeren

Piekeren is een zichzelf versterkende activiteit die mentale energie vreet, maar zinloos is en je ongelukkig maakt. Je raakt er maar uit door bewust op de stopknop te leren drukken en je gedachten af te leiden naar iets anders. Iedereen piekert wel eens, maar sommige mensen zijn chronische piekeraars. Dan heb je misschien deskundige hulp nodig om die slechte gewoonte af te leren.

Wat

​Wat is piekeren?

Piekeren is niet hetzelfde als probleemoplossend nadenken. Nadenken betekent een probleem analyseren en doelgericht een oplossing zoeken. Dat leidt tot nieuwe inzichten.

Piekeren is een neerwaartse spiraal. Je wentelt jezelf in negatieve gevoelens en gedachten, waardoor je je werkelijke problemen opblaast. Je analyseert je suf, maar je vindt nooit een oplossing.

Waarover piekeren?  

Mensen piekeren vooral over:

  • wat in de toekomst zou kunnen misgaan
  • wat in het verleden verkeerd is gelopen
  • dingen die uiteindelijk nooit gebeuren
  • dingen die zo banaal zijn, dat ze het piekeren niet waard zijn.

Veel piekergedachten beginnen dan ook met: “Wat als…?” of “Had ik niet beter…?”

Wie piekert het meest?

Je wordt niet geboren als piekeraar. Maar je kan wel de aanleg en een persoonlijkheid erven, die het in de hand werken.

  • Piekeraars willen niet falen, want ze willen ook de sterke negatieve gevoelens die daarmee gepaard gaan niet ervaren. Dus doen ze niets.
  • Ze hebben angst voor het onbekende, voor pijn, voor het leven zelf. Ze zijn bang om met het hoofd tegen de muur te lopen, terwijl je daar net veel uit kan leren.
  • Ze willen de controle behouden, door vooraf in hun hoofd alle mogelijkheden te overlopen.
  • Het zijn vaak perfectionisten met een overdreven verantwoordelijkheidsgevoel. Ze voelen zich verantwoordelijk voor gebeurtenissen of personen, waar ze niet verantwoordelijk voor moeten zijn. Ze maken zich zorgen in de plaats van andere mensen.

 

Gevolgen

​Welke zijn de gevolgen van piekeren? 

Piekeren slorpt veel mentale energie op, die daardoor nutteloos verloren gaat.

De hersenen verbruiken veel energie. Ze sturen immers al je lichamelijke en geestelijke processen. 

Abstract denken is de lastigste opdracht voor de hersenen.Je brengt dan informatie over verleden, heden en toekomst bij elkaar en maakt daar nieuwe constructies uit.

Dat verslindt energie. Maar als dat denken oplossingsgericht is, besteed je die energie goed. Die energie is de helderheid van geest, waarmee je problemen oplost en creatieve inzichten krijgt. Om dat te bereiken moet je geest ook ontspannen zijn.

Als je piekert, lek je energie. Het is als fietsen met een lekke band die steeds leger wordt.

Een geest die uitgeput is door het piekeren, is allesbehalve helder en ontspannen. Daarmee blijf je ter plaatse trappelen. Bovendien presteer je slechter en maak je jezelf ongelukkig

Piekeren versterkt zichzelf

Denken gehoorzaamt aan een aantal biochemische wetten. De hersenen bestaan uit honderden miljarden zenuwcellen, die verbindingen met elkaar maken en boodschappen aan elkaar doorgeven. Die verbindingen tussen de hersencellen liggen niet vast, maar worden voortdurend heraangelegd. Verbindingen die vaak gebruikt worden, versterken. Er vormt zich een geheugenspoor, waardoor dezelfde activiteit steeds beter gaat. Zo leer je nieuwe dingen, zoals zwemmen, fietsen of een vreemde taal. In het begin gaat het moeizaam en moet je het bewust doen, na verloop van tijd gaat het vanzelf.

Hetzelfde geldt helaas voor piekeren. Gedachten die je vaak hebt, worden steeds krachtiger. Daardoor versterkt piekeren zichzelf en gaat het niet meer vanzelf over. Zo kan je een hele nacht liggen piekeren en niet meer in slaap raken. Wachten tot je uitgepiekerd bent, lukt niet. Je kan je niet uit een probleem piekeren.

 

Hoe stoppen

​Hoe stop je piekeren?

Om eruit te geraken, moet je je eerst bewust zijn van het feit dat je aan het piekeren bent. Daartoe moet je je eigen denken van een afstand bekijken. Stel jezelf de vraag: “Word ik daar beter van, lost het mijn probleem op?”

  • Ja? Dan ben je constructief aan het denken en is er geen probleem.
  • Neen? Dan ben je aan het piekeren. Geef dat piekeren geen voedsel, want dan wordt het sterker, maar trek het met wortel en al uit. Maar hoe? 

Zoek afleiding

Verplaats meteen je aandacht naar iets anders. Hoe je dat doet, is voor iedereen verschillend. Maar het moet sterk genoeg zijn om je af te leiden. Iets wat concentratie en actie combineert, is ideaal. Kan je ’s nachts niet slapen door het gepieker? Sta op en kijk tv of lees een boek.

Door die afleiding verklaart je vertroebelde denkvermogen. Dan is je geest misschien weer helder en ontspannen genoeg om goede oplossingen te vinden en juiste beslissingen te nemen. 

Sommige piekeraars voelen zich schuldig als ze afleiding zoeken. Ze denken dat ze daardoor vluchten voor hun problemen. Niets is minder waar. Door je vast te klampen aan je probleem, raakt het nog veel minder opgelost. 

Tips voor onverbeterlijke piekeraars

  • Doe iets. Dat geeft je een beter gevoel dan maar te blijven piekeren.
  • Rangschik je problemen in oplosbaar en onoplosbaar. Pak dan een oplosbaar probleem aan. Niet het hele probleem ineens; deel het op in stukjes. Begin met een deelprobleem dat je succesvol kan oplossen en waar je niet te bang voor bent. Geef jezelf na afloop een terecht schouderklopje. Dan los je het volgende deelprobleem op. Enzovoort.
  • Las een piekermoment in. Sommige gedachten zijn zeer hardnekkig en blijven zich opdringen, ook terwijl je bezig bent met iets anders. Soms kan je een deal sluiten met die gedachten: “Nu heb ik er geen tijd voor, maar vanavond van vijf tot zes wel. Dan pieker ik er een uur op los. “Op dat moment is het even zinloos, maar ondertussen ben je ervan verlost geweest.
    Plan je piekeruurtje niet vlak voor het slapengaan. Anders laat het je niet meer los.
  • Houd een piekerdagboek bij. Schrijf kort neer waarover je piekert. Ga je gepieker niet uitspitten of analyseren, anders ben je zo weer vertrokken. Als je je gedachten achteraf herleest, merk je vaak dat je zorgen compleet overspannen en onnodig waren.
  • Concentreer je op het hier en nu, want dat is het moment waarop je leeft. Doe ontspanningsoefeningen of mediteer: volg je ademhaling en houd je zintuigen open voor wat je op dit eigenste moment voelt, ziet, hoort en ruikt. Laat je niet meeslepen door je gedachten, maar laat ze voorbijdrijven en keer telkens terug naar het moment.
  • Praat met iemand die je kan vertrouwen en die niet rechtstreeks bij het probleem betrokken is. Iemand die objectief is en je kan begrijpen, maar die liefst ook positief ingesteld is. Al is die persoon waarschijnlijk niet je eerste keuze. Piekeraars voelen zich immers vaak niet goed bij positief ingestelde mensen, omdat ze hen onrealistisch vinden. Piekeraars zien de wereld op hun zorgelijke manier, en kunnen bovendien hun gelijk altijd bewijzen. Maar zo blijf je vastzitten. Iedereen zuigt door zijn persoonlijkheid bovendien anderen mee, in de hoogte of naar de diepte. Zoek daarom positieve mensen op en boots ze na. In het begin doe je puur alsof, maar met tijd wordt het toch een goede gewoonte.

Hulp

Professionele hulp voor piekeraars 

Voor wie?

Iedereen piekert wel eens, maar sommige mensen piekeren chronisch en overdreven veel. Op de duur wordt dat een gegeneraliseerde angststoornis. Dan kan je niet meer stoppen met piekeren. Dan is het probleem al zo groot dat het een grondige, professionele aanpak vergt.

Veranderen verloopt in fasen

Pas als je je ervan bewust bent dat je een probleem hebt, ben je klaar om er iets aan te doen. Bij veel mensen gebeurt dat pas als ze er echt last van krijgen. Ze kunnen er niet meer van slapen, of hun vrienden blijven weg omdat ze depri worden in het gezelschap van die doemdenker.

Wat kan je doen?

Je kan je inzicht in het probleem vergroten en aan de oplossing ervan werken door bijvoorbeeld zelfhulpboeken te lezen. Ben je een onverbeterlijke piekeraar, dan volg je beter een aantal sessies cognitieve therapie bij een psycholoog of neem je deel aan een cursus over positief denken
Meer info over cursussen positief denken "Liever positiever" kan je aanvragen bij dedeckermeirstraat@hotmail.com.

Neem je tijd

Stoppen met piekeren, is een nieuwe vaardigheid leren. Eerst moet je je oude gedrag afleren, met vallen en opstaan. Bovendien moet je er blijvend over waken dat je niet hervalt. Je moet de teugels van je denken weer zelf in handen nemen. Dat is lastig, maar stoppen met roken is dat ook. Toch slagen veel mensen erin.​

 

 

 

Verschenen op 15 oktober 2013 en herzien op 15 mei 2017 met medewerking van Patrick De Decker, lesgever Liever positiever - dedeckermeirstraat@hotmail.com

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering