Depressie bij volwassenen

Elk jaar voert ongeveer 5% van de wereldbevolking het gevecht tegen een ernstige depressie. Deze veroorzaakt niet alleen diep persoonlijk leed, maar ook langdurige arbeidsongeschiktheid, ontwrichte gezinssituaties, scheidingen en zelfmoorden.​​

Kenmerken

Depressie of stemmingsverandering?

Iedereen heeft wel eens een periode waarin alles lijkt tegen te gaan. Maar enkele dagen (of zelfs uren) later ziet het er al stukken beter uit. Dit is een dip oftewel een stemmingsverandering die bovendien volledig normaal is. Soms hebben stemmingsveranderingen een duidelijke oorzaak. Bijvoorbeeld als iemand zijn job verliest, je ruzie hebt met je beste vriend(in) … Afhankelijk van persoon tot persoon kan iemand zich een aantal dagen of langer slecht voelen. Er is pas sprake van een depressie als er gedurende minstens twee weken een aantal specifieke klachten zijn en het ook alle delen van je leven beinvloedt.

De meest voorkomende kenmerken van een depressie zijn: 

  • depressieve stemming, die langer duurt dan een dipje 
  • verlies van interesse of plezier in dingen die je anders wel leuk vond 
  • onopzettelijke gewichtsveranderingen : verlies of toename 
  • slaapproblemen (te veel of te weinig) 
  • traagheid of juist opgejaagd gedrag 
  • ongewone vermoeidheid 
  • gevoelens van waardeloosheid, onterechte schuldgevoelens, pessimisme 
  • concentratieproblemen, besluiteloosheid 
  • gevoelens van wanhoop, doodsgedachten of zelfs zelfmoordneigingen

Belangrijk bij al deze aanwijzingen is dat ze enkel wijzen op een depressie, als ze in combinatie met elkaar voorkomen en langer duren dan verwacht onder normale omstandigheden. De symptomen zorgen dan ook voor beperkingen in je dagelijks functioneren. Werken, eten maken, voor de kinderen zorgen en sociaal contact worden moeilijk of zelfs ondraaglijk.

Soorten

Verschillende namen en vormen van depressie​

De ziekte kent nogal wat verschillende namen en verschijningsvormen. Tegenwoordig maken medici vooral het onderscheid tussen de majeure en de niet-majeure depressie. 

  • Majeure depressie

    Bij de majeure depressie staan een aantal welomschreven symptomen op de voorgrond. Waaronder een gebrek aan levensdrang, doorslaapproblemen, gewichtsverlies en schommelingen in het humeur tijdens het verloop van de dag. Vaak functioneert men slecht op biologisch gebied. Een majeure depressie is in het algemeen heel ernstig
  • Niet-majeure depressie

    Bij de niet-majeure depressie zijn er vaak minder symptomen. Meestal spelen de psychologische ontwikkeling sedert de kindertijd, de persoonlijkheid en de omgeving een grotere rol. Een niet-majeure depressie kan met grote hoogtes en laagtes verlopen en soms in de richting van een chronische aandoening evolueren.

Winterdepressie

Daarnaast is er een mildere vorm van depressie die meestal jaarlijks terugkeert: de winterdepressie. Het lijkt wel alsof je een winterslaap wilt beginnen. Je eet veel zoetigheid, komt bij, voelt je heel moe en wilt de hele tijd slapen. Je bent bovendien heel gevoelig voor afwijzing en kritiek. Het komt meer voor bij vrouwen dan mannen. En meer in noordelijke landen. Waarschijnlijk speelt het hormoon melatonine een rol. Dat maken onze hersenen aan wanneer het donker wordt.

Bij een winterdepressie kan lichttherapie goed werken. Dan breng je ’s ochtends een uur of twee door in een helder verlichte ruimte en sla je om de paar minuten even de ogen op naar het licht. Wetenschappers zijn er echter nog niet uit hoe intens dat licht moet zijn en welk spectrum het moet beslaan.


Oorzaken

Een depressie ontstaat door een samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren. Depressie is meestal niet ​​het gevolg van één probleem of gebeurtenis, maar eerder het gevolg van een combinatie van  recente gebeurtenissen en lange-termijn problemen of persoonlijke factoren. 


Biologisch: Erfelijkheid speelt hier vaak een rol. Zijn er nog mensen in je familie die al een depressie doormaakten? Dan ben je misschien kwetsbaarder. Dit betekent n​iet dat je automatisch ook een depresssie krijgt als iemand in je familie depressief is of is geweest. 

Psychologisch: Je persoonlijkheidsstructuur, opvoeding, wat je in je leven al hebt meegemaakt en hoe je daarmee bent omgegaan, kunnen je kwetsbaarder of sterker maken. Dus de persoonlijkheid en de manier waarop iemand omgaat met tegenslag, kritiek en slecht nieuws, beïnvloedt het krijgen van een depressie. Eenzelfde gebeurtenis kan bij de ene persoon leiden tot een depressie en bij de andere niet, afhankelijk van hun manier om dingen te verwerken.

Sociaal of je leefwereld: Een moeilijke gezinssituatie, stresserend werk of gebrek aan goede vrienden zijn misschien de druppel die de emmer doet overlopen. En omgekeerd natuurlijk. De aanwezigheid van een vertrouwenspersoon of een stabiele gezinssituatie kan de ontwikkeling van een depressie tegenwerken.

Daarnaast heeft ook het misbruik van bepaalde middelen een negatieve invloed. Amfetamines (o.m. in bepaalde vermageringspillen), benzodiazepines (in slaap- en kalmeringsmiddele) en alcoholmisbruik zijn hier voorbeelden van boosdoeners.

Preventie en behandelen

Wat kan je zelf doen? 

Kenmerkend aan een depressie of depressive gevoelens is dat je geen zin hebt om onder de mensen te komen. Juist dit kan de klachten verergeren. Het is belangrijk om hulp te zoeken als je merkt dat het niet zo goed met je gaat. Praat met een vriend of vriendin, ga naar de huisarts, of zoek contact met een psycholoog.

Het is ook belangrijk om actief te blijven. Dit zijn een aantal tips:

- Blijf in contact met anderen, ook al beleef je hier minder plezier aan. Deel je gevoelens met anderen. Dit zal je een deugd doen en je vooruit helpen, ook al voelt dit als een hele drempel.

- Beweeg!  Een wandeling, een fietstocht of een zwempartij zal je goed doen. 

- Probeer je normale dagritme en slaappatroon aan te houden. Vroeger gaan slapen, langer blijven liggen,… zijn dingen die je slaappatroon in de war brengen. Op die manier slaap je ’s nachts nog slechter. Let ook op met slaapmiddelen. Neem ze enkel in overleg met je huisarts en hou je aan de richtlijnen​

- Zoek afleidingDoe de klusjes die je altijd laat liggen of doe iets wat je normaal gezien ontspant, ook al vind je dat nu minder leuk.​

2. Behandeling door professionelen

Het is belangrijk om een depressie te laten behandelen door een professional. Volgens de aard van de depressie en de specifieke klachten, krijg je een behandeling op maat. Dat kan bestaan uit alleen psychotherapie (praten met een hulpverlener) of een combinatie van geneesmiddelen en psychotherapie.​ 

Verschenen op 25 juni 2018

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering