Whiplash

Je wordt van achteren aangereden in je auto. Je bent stevig door elkaar geschud, maar er is alleen blikschade. De volgende dag krijg je last van een pijnlijke stijve nek: je hebt een whiplash opgelopen. Is het erg? En hoe raak je daar van af?

 

​Wat betekent whiplash?

Whiplash is een Engels woord en betekent letterlijk ‘zweepslag’. De term verwijst naar de manier waarop het letsel veroorzaakt wordt. Bijna altijd gebeurt dat door een kop-staartbotsing in de auto. Je eigen wagen staat stil of rijdt erg langzaam, wanneer je langs achteren wordt aangereden door een ander die veel sneller rijdt.

Daardoor schiet je auto plots naar voren. Je lichaam blijft op zijn plaats dankzij je veiligheidsgordel. Je hoofd wordt echter heel snel en krachtig achtereenvolgens naar achter en naar voor geslingerd. Daardoor plooit je nek verder dan normaal door in beide richtingen. Bovendien heb je het ongeluk niet zien aankomen. Je halsspieren kregen daardoor niet de kans om zich reflexmatig op te spannen en zo de klap op te vangen.

Whiplashtrauma

Door die krachtige en plotse beweging geraakt je nek beschadigd. Het volgende kan allemaal gebeuren, maar dat is zeker niet altijd het geval. Veel hangt af van de kracht van de botsing. De som van alle beschadigingen wordt whiplashtrauma-associated disorders of kortweg WAD genoemd.

  • Spieren, zenuwen en bloedvaatjes van de nek en hals worden uitgerekt.
  • Gewrichtsbanden die de wervels in de lengte bij elkaar houden scheuren in of los.
  • Tussenwervelschijven of wervels verschuiven en kunnen daardoor druk op het ruggenmerg gaan uitoefenen.
  • In ernstige gevallen worden de hersenstam en hersenschors beschadigd.
  • Soms worden de keel, het strottenhoofd of de slokdarm geraakt.

Mogelijke klachten

Je kan een whiplashtrauma alleen in je nek oplopen. De klachten die erdoor ontstaan blijven echter niet altijd tot de nek beperkt. Je kan last krijgen van:

  • stramme nek
  • nekpijn die kan uitstralen naar het achterhoofd of het gebied tussen de schouderbladen
  • pijn die uitstraalt naar de ellebogen of tot in de handen. Dat gaat soms samen met een gevoel van spierzwakte in de armen, tintelingen of een brandend gevoel in de vingers.
  • hoofdpijn
  • duizeligheid
  • misselijkheid
  • lichtschuwheid
  • oorsuizingen
  • concentratiestoornissen
  • emotionele problemen, angst en depressie
  • slikstoornissen en spraakproblemen

Welke klachten je hebt en hoe hevig ze zijn, hangt uiteraard weer af van de ernst van het whiplashtrauma. Ze zijn er niet altijd meteen, maar steken soms pas uren, dagen of zelfs weken later de kop op.

Hoe voorkomen?

  • Zet je autostoel zo recht mogelijk en op de juiste afstand van je stuur.
  • Neem zelf een correcte houding aan.
  • Laat de bovenkant van je hoofdsteun ongeveer gelijk lopen met de bovenkant van je hoofd. Zorg ervoor dat je hoofd echt tegen de steun kan rusten.
  • Een airbag beschermt tegen whiplash.
Lees ook het artikel over veilig rijden met de auto.

Moeilijke diagnose

De medische wereld vindt whiplash een netelig probleem, omdat ze meestal geen precieze oorzaak voor de klachten vindt. Er is doorgaans geen noemenswaardige anatomische schade te zien op een röntgenfoto of een MRI-scan. Ook metingen van de elektrische activiteit van de zenuwen of de hersenen zijn doorgaans normaal.

Misschien zijn de letsels zo subtiel of klein dat zelfs de huidige gevoelige apparatuur ze niet kan oppikken.

De diagnose is dan ook een uitsluitingsdiagnose. Passen alle symptomen binnen het plaatje en heb je een whiplash doorgemaakt, dan luidt de diagnose ‘whiplashtrauma’.

Omdat de diagnose meestal niet zwart op wit te bewijzen valt, wijzen verzekeringsmaatschappijen schadeclaims voor een whiplashtrauma vaak af. Met voor het slachtoffer soms een lange juridische lijdensweg tot gevolg.

Behandeling

  • Raadpleeg een dokter.
  • Gebruik gedurende de eerste dagen de pijnstillers of andere geneesmiddelen die de dokter heeft voorgeschreven.
  • Volg kinesitherapie als de dokter dit voorschrijft. Aangepaste kineoefeningen voorkomen dat je nekspieren zich blijvend gaan verkrampen. In een volgende fase wordt hun beweeglijkheid en kracht weer opgebouwd.
  • Hervat zo snel mogelijk je dagdagelijkse activiteiten en je werk, maar wissel in het begin inspanning en rust met elkaar af.
  • Rust roest. Vroeger liet men whiplashslachtoffers lang neerliggen en een halskraag dragen, maar daar is men van teruggekeerd. Je verzwakt er alleen je nekspieren onnodig door.

Hoe geneest het?

De overgrote meerderheid geneest vlot en is enkele weken tot hooguit drie maanden na het ongeval weer aan het werk.
Een kleine groep mensen heeft zelfs twee jaar na de feiten problemen die zo erg zijn, dat ze niet meer kunnen werken.

Verschenen op 8 juli 2011 en herzien op 24 juni 2015 met medewerking van dr. Thierry Parlevliet, UZ Gent - Meer info: www.vzw-whiplash.be is een Belgische zelfhulpgroep voor personen met een whiplashtrauma.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering