Snurken en slaapapneu

Allemaal snurken we wel eens, maar de een doet het vaker of harder dan de ander. Snurken is niet altijd alleen vervelend: wist je dat veel mensen die luid snurken ook apneus hebben? Dan stoppen ze tijdens hun slaap heel vaak even met ademen. Apneus zijn heel slecht voor de gezondheid. Niet alleen kan je daar overdag erg moe door zijn, op de duur loop je ook meer risico op nare ziekten zoals hartaandoeningen of diabetes. Tegen apneu moet je dus echt iets doen. Er bestaan veel verschillende oorzaken voor snurken en apneu. Er bestaan ook veel soorten behandelingen. Om te weten wat er precies scheelt en wat de juiste behandeling voor je is, is een slaaponderzoek nodig.

Wat

​Wat is snurken?

Bij elke inademing snuif je verse lucht vol zuurstof op door je neus en soms ook je mond. Die lucht gaat door de keelholte achteraan in je mond naar je longen. Bij elke uitademing, keert er lucht met de afvalstof koolstofdioxide in de omgekeerde richting terug naar buiten.

Wanneer je slaapt gebeurt net hetzelfde, maar de spieren in je lichaam zijn dan ontspannen. Ook die in je mond en keel. Je keelholte wordt daardoor nauwer dan wanneer je wakker bent. De lucht die je in-en uitademt moet dus door een smaller gangetje. Daardoor kunnen de zachte slijmvliezen in je mond en keel gaan trillen en flapperen zoals een zeil in de wind. Dat trillen maakt een geluid dat zacht tot oorverdovend is. Die zachte weefsels in je keel zijn onder andere:

  • het zachte verhemelte. Dit is het 'plafond' van je mondholte. Als je je tong vanaf je boventanden naar achteren beweegt, voel je eerst het harde en daarna het zachte verhemelte.
  • de huig: het druppelvormige lelletje achter in je keel.
  • de keelamandelen: de klieren aan weerszijden van je verhemelte.

Zelf merk je doorgaans niet dat je snurkt, maar je bed- of kamergenoot kan er veel last van hebben en er slechter door slapen. Weten dat jouw gesnurk anderen stoort, is dan weer niet prettig voor jezelf.

Wat is slaapapneu?

Als je slaapapneu hebt, stop je tijdens je slaap een tiental seconden helemaal met ademen. Niet één keer, maar voortdurend: van 5 tot wel meer dan 30 keer per uur! Er bestaan twee soorten slaapapneu.

  • Obstructief apneu komt het vaakst voor. Je keelholte klapt helemaal dicht en daardoor kan er geen lucht meer naar je longen. Je lichaam merkt al snel dat het geen zuurstof meer krijgt en reageert. Je borstkas en buik maken plotse, hevige bewegingen die je keel weer doen opengaan. Je ademt dan ineens weer verder, maar daarna klapt je keel weer dicht en begint alles van voor af aan.
  • Centrale apneu heeft niets met de keel te maken, maar met het ademcentrum in de hersenen. Dat centrum zorgt ervoor dat we altijd blijven doorademen, ook als we slapen. Bij centrale apneu loopt daar iets mis. Hoe dat komt, is meestal een vraagteken. Het is véél zeldzamer dan obstructieve apneu. Als we het in dit dossier over apneu hebben, gaat het over obstructieve apneu.

Hoor je het verschil tussen snurken en apneu?

  • Als je alleen snurkt, maak je aan één stuk door snurkgeluiden, zonder stille momenten ertussen. Je ademgeluiden zijn normaal.
  • Heb je apneu, dan wisselen stille en luide momenten elkaar af. Wanneer je stopt met ademen, maak je zelfs helemaal geen geluid, maar wanneer je naar adem hapt, gebeurt dat met veel lawaai.

Wat is het verband tussen snurken en apneu?

Bijna alle mensen met apneu snurken ook, maar omgekeerd hebben lang niet alle snurkers ook apneu. Hoe nauwer de luchtweg wordt, hoe groter de kans dat het op de duur uitloopt in slaapapneu. Het is als een piramide, met onderaan alleen snurkers en aan de top mensen met heel erge apneu.

Oorzaken

De oorzaken en risicofactoren van snurken en obstructieve slaapapneu zijn voor het grootste deel dezelfde. Er bestaan veel verschillende oorzaken voor de vernauwing van je keel. Hoe meer van die oorzaken je bij elkaar hebt, hoe groter je kans is op snurken en op apneu. ​

  • Overgewicht
    Te zwaar zijn is de belangrijkste oorzaak. Het extra lichaamsvet zit niet alleen in je buik of rond je heupen, het kruipt ook tussen en in de spieren van je hals. Daardoor wordt je keelholte erg slap en kan hij gemakkelijker afsluiten. Hoe meer overgewicht, des te meer apneus je krijgt: elke kilo extra betekent ongeveer 2 extra apneus per uur. Doordat zoveel mensen tegenwoordig te veel wegen, is het aantal mensen met obstructieve slaapapneu de laatste jaren ook véél groter geworden. Zelfs al bij kinderen. Bijna alle mensen met apneu wegen te zwaar, maar er zijn er ook die een normaal gewicht hebben of zelfs te licht zijn.  
  • Je keel is van nature nauw. Je zachte verhemelte kan bijvoorbeeld nogal lang zijn.
  • Je onderkaak of kin wijkt naar achter.
  • Je amandelen zijn te groot en/of staan te dicht bij elkaar.
  • Je neus- en keelslijmvliezen zijn van nature heel gevoelig en zwellen gemakkelijk op.
  • Neusproblemen maken ademen door je neus moeilijker. Als je door je mond moet ademen, snurk je gemakkelijker.
    • neuspoliepen, hardnekkige sinusitis of een scheef neustussenschot.
    • een allergie, waardoor je last hebt van hooikoorts en je neus verstopt.
  • Alcohol, slaapmiddelen, kalmeermiddelen en spierontspanners: allemaal doen ze je neusslijmvliezen opzwellen en/of je keelspieren verslappen.
  • Roken en passief roken doen de slijmvliezen in neus en keel opzwellen. 
  • Je huig kan gezwollen en beschadigd raken als je al lang een snurker bent. Daardoor vergroot het risico op apneu met de leeftijd.
  • Slaaphouding. Lig je op je rug, dan vernauwt je keel door de zwaartekracht nog meer. Bovendien kan je tong dan in je keel glijden.
  • Leeftijd: hoe ouder je bent, hoe groter je kans op snurken en/of apneu. Toch kunnen ook kinderen en zelfs baby's al snurken en apneu hebben.
  • Geslacht: meer mannen dan vrouwen snurken.

Onderzoek en diagnose 

Een slaaponderzoek in een slaapcentrum is nodig om de oorzaak van je slaapprobleem op te sporen en een juiste behandeling te vinden. Alleen een gesprek met de dokter is daarvoor niet genoeg. 
  • Veel mensen met apneu of hun partner denken dat ze alleen maar snurken. Bovendien voelen ze zich niet moe. Toch heeft ongeveer 1 op 3 mensen die daarna een slaaponderzoek krijgen, meer dan 10 apneus per uur slaap.
  • Van de mensen die zich wel moe voelen, heeft ongeveer de helft apneu. De andere helft heeft een ander soort slaapprobleem. Ook om te ontdekken wat dat probleem is en het goed te behandelen, is een slaaponderzoek nodig.

 Soorten onderzoeken

Keel-endoscopie
Je krijgt een licht verdovingsmiddel waardoor je even in slaap valt. Dan kijkt de dokter met een kleine camera in je keel om te zien waar en hoe je keel precies vernauwt en je ademweg afsluit wanneer je slaapt.
Slaaponderzoek
Een volledig slaaponderzoek betekent een nacht in het ziekenhuis slapen. Voor je in bed kruipt, worden elektroden en draden vastgemaakt op je hoofd en de rest van je lichaam. Ze zijn verbonden met apparaten die tijdens je slaap allerlei gegevens bijhouden, zoals je hersenactiviteit, spierbewegingen, hartslag en ademhaling. Zo kan men zien hoe goed je slaapt en wat precies je slaap verstoort.

 

Klachten

​Symptomen van snurken

  • Het snurken zelf is het belangrijkste symptoom. De snurker is zich meestal niet bewust van zijn gesnurk.
  • Soms vermoeidheid overdag. Mensen die elke nacht luid snurken, slapen daardoor vaak minder goed.

Symptomen van apneu

Niet iedereen met apneu heeft daar zelf last van. Vaak is het de partner die opmerkt dat er iets niet normaal is.

Apneus verstoren je slaap. Je beseft het zelf niet, maar door die apneus schrik je  de hele nacht door voortdurend enkele seconden wakker. Daardoor slaap je niet goed en ben je 's morgens niet uitgerust. Deze klachten kunnen het gevolg zijn van apneu:

  • Je bent altijd slaperig of vermoeid.
  • Je onthoudt minder goed.
  • Je hebt moeite om je te concentreren.
  • Je bent minder handig.
  • Je doet je werk minder goed.
  • Je praat wat trager en minder vlot.
  • Je komt 's morgens moeilijk op gang.
  • Je karakter verandert: je wordt prikkelbaar, hebt minder geduld, wordt minder gemakkelijk in de omgang.
  • Je bent vaker ziek en afwezig van het werk.

Sommige klachten komen minder vaak voor. Bovendien worden ze wel eens verward met die van andere aandoeningen.

  • Je moet 's nachts vaak plassen. Door de apneus maakt je lichaam te veel aan van een hormoon dat vocht uit je lichaam drijft. Met je blaas of prostaatklier is er niets aan de hand.
  • Je staat op met hoofdpijn. Er is te veel koolstofdioxide in je lichaam blijven zitten, omdat je er niet genoeg van hebt kunnen uitademen.

Gevolgen

​Welke zijn de gevolgen van snurken en apneu voor je gezondheid?

Snurken is vooral slecht voor de huisvrede. Apneu is ook erg slecht voor je gezondheid als je er niets tegen doet. Je hebt:
  • meer kans op diabetes type 2. De regeling van de hoeveelheid suiker in je bloed gebeurt minder goed. Als je (nog) geen diabetes hebt, gaat het daardoor sneller die richting uit. Heb je al diabetes, dan is het moeilijker om de ziekte goed onder controle te houden.
  • meer eetlust. Je eet meer omdat je je minder snel voldaan voelt. Daardoor word je zwaarder en krijg je nog meer apneus. Doordat je slecht slaapt, maakt je lichaam meer van het hormoon dat je honger doet krijgen en minder van het hormoon dat aangeeft dat je genoeg gegeten hebt.
  • meer kans op hart- en vaatziekten.
Eén persoon op 3 met apneu krijgt een ziekte van hart- en bloedvaten. Zoals hoge bloeddruk, aderverkalking, beroerte, hartinfarct of een verstoring van het hartritme.
  •  meer kans op een ongeval dan iemand zonder apneu.
  • meer kans om vroeger te sterven.

Behandelen

De behandeling is altijd maatwerk: voor iedereen anders. Omdat er vaak verschillende oorzaken samen zijn, lukt het vaak niet met maar één soort behandeling om het probleem te verminderen of helemaal op te lossen.

Snurk je alleen of heb je een lichte vorm van slaapapneu, dan heb je een veel minder ingrijpende behandeling nodig dan als je zware apneu hebt.

Je levensstijl aanpassen

  • Val af als je te veel weegt. Niet gemakkelijk, maar héél belangrijk. Hoe zwaarder je bent, des te kleiner de kans dat de minder ingrijpende behandelingen werken.
  • Drink minder alcohol. Zeker 's avonds moet je alcohol vermijden, want het verergert snurken en zorgt ervoor dat je gemakkelijker apneus hebt. Door minder alcohol te drinken, verlies je bovendien sneller je overgewicht.
  • Beweeg genoeg overdag. Dat is goed voor je bloedsomloop en je spieren, ook die in je keel. Bovendien helpt het om af te vallen.

Slaaphouding

Slaap niet op je rug. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. De meeste mensen weten niet dat ze op hun rug slapen. Je kan immers wel op je zij inslapen en wakker worden, maar tijdens je slaap op je rug zijn gaan liggen.

Tips

  • Naai een tennisbal in de rug van je pyjama. Wanneer je je dan op je rug draait, word je even wakker en ga je op je zij liggen. Op de duur doe je het vanzelf zonder nog wakker te worden.
  • Ga slapen met een rugzak, vol oude kleren of kussens. Zo kan je niet op je rug liggen. Het is minder hard dan een tennisbal, maar van kant wisselen is daarmee veel moeilijker.
  • Met een anti-snurkkussen kan je niet op je rug liggen. Er bestaan ook kussens voor onder de knieën. Zo'n kussen houdt het vocht in je benen tegen zodat het niet naar je bovenlichaam kan. Dan zwelt je keel minder op.
  • Probeer een houdingsalarm om je buik of nek. Zo'n apparaat begint te trillen wanneer je op je rug gaat liggen. Daardoor ga je op je zij liggen. Sommige mensen worden er té wakker door, andere vinden het fantastisch. Het is vooral geschikt als je alleen apneus hebt in rug- en niet in zijlig. Tegen snurken werkt het minder goed. Het toestel kost ongeveer 450 euro, maar voor 50 euro mag je het eerst een maand uittesten en dan pas beslissen of het iets voor jou is.
  • Slaap half rechtop, tot bijna zittend. Zo heb je bijna geen apneus meer omdat de zwaartekracht geen invloed heeft. Als je het kan, slaap je veel beter.

Hulpmiddeltjes kunnen helpen als je alleen snurkt:

  • een pleister voor over de neus of een neusvleugelspreider. Dan adem je beter door je neus.
  • een kinband die ervoor zorgt dat je mond niet openvalt.
  • Veel middeltjes die je op het internet vindt, doen echter helemaal niets. Zoals magneetjes of armbandjes.

Plaatselijke behandelingen

Mondbeugel

Een op maat gemaakte beugel komt 's nachts op je tanden te zitten en trekt je onderkaak naar voor. Met een blokje zet je de beugel daarna vast. Daardoor blijft je keel open en je luchtweg vrij.

Niet iedereen kan een mondbeugel dragen:

  • je moet nog genoeg eigen tanden of een implantaat hebben. Je tanden moet ook goed vastzitten en je tandvlees moet gezond zijn. Anders kunnen je tanden loskomen.
  • je kaakgewricht staat onder spanning door de beugel. Voor sommige mensen is die spanning te groot. Dat wordt eerst getest voor de beugel op maat gemaakt wordt.

Snurken en apneus worden met een beugel minder, maar verdwijnen niet helemaal. 

Operatie

Dat is de beste oplossing als je vooral van snurken af wil. De operatie neemt overtollig weefsel in de keel weg. Het is erg belangrijk dat de dokter vooraf weet waar precies de afsluiting zit: is het de tong, het zachte verhemelte, de amandelen of een combinatie? Zelfs na een endoscopisch onderzoek heeft een operatie niet altijd succes, maar de kans wordt wel groter. Er bestaan verschillende soorten operaties:

  • radiofrequente ablatiebehandeling. Een naald verhit het weefsel in de keel op verschillende plaatsen. Dat weefsel krimpt daardoor een beetje en het zachte verhemelte wordt wat stijver. Dat doet men soms ook in de neusschelpen. Het is een kleine operatie die snurken kan verminderen, maar het werkt niet heel goed. Ze wordt daarom niet meer vaak uitgevoerd.
  • amandelen knippen. Ze moeten eruit als ze te groot zijn, te dicht bij elkaar zitten of vaak ontsteken. Dat gebeurt bij kinderen maar ook bij volwassenen.
  • een neusoperatie als je niet goed door je neus kan ademen. Bijvoorbeeld wanneer het neustussenschot scheefstaat, het beentje tussen je twee neusgaten. Snurken is echter in de eerste plaats een keelprobleem. De operatie lost snurken dus niet helemaal op. Tegen apneu werkt een neusoperatie helemaal niet.
  • UPPP, ofwel uvulo- palato- pharyngoplastie. Je keelholte wordt ruimer en strakker gemaakt, zodat er minder weefsel kan flapperen en lawaai maken. Het zachte verhemelte wordt ingekort, de huig weggenomen, de amandelen verwijderd en de spieren voor en achter de amandelen aan elkaar gehecht. Niet niks dus, maar het werkt erg goed tegen snurken, en soms ook bij lichte vormen van apneu.
  • kaakchirurgie

Als je kaak te ver naar achter wijkt, kan hij naar voor gebracht worden. Dat gebeurt niet zo vaak omdat het een zware operatie is. Je kaak moet immers doorgezaagd worden. Je gezicht verandert door de operatie, maar de meeste mensen worden er mooier door.  Daarnaast is meestal orthodontie nodig, al voor de ingreep. Als je volwassen bent, is orthodontie erg duur.

CPAP

CPAP is de Engelse afkorting voor Continue Positieve Ademhalingsdruk. Dan slaap je elke nacht met een masker over je neus. Dat masker is verbonden met een apparaat, dat voortdurend lucht onder druk in je neus en keel pompt. Daardoor blijft je keelholte open en adem je normaal.

CPAP werkt heel erg goed tegen apneu, maar geneest je niet. Je moet het toestel dus elke nacht gebruiken, voor de rest van je leven. Tenzij je op een andere manier van je apneu afraakt, bijvoorbeeld door genoeg gewicht te verliezen.

Niet iedereen wil CPAP gebruiken. Sommige mensen verdragen het toestel niet goed of raken er niet door in slaap. Anderen vinden dan weer dat het zachte geluid van het toestel lijkt op het ruisen van de zee en hen juist gemakkelijker doet inslapen. Driekwart van de mensen die het proberen, blijven het gebruiken.

CPAP is de doeltreffendste behandeling van slaapapneu én snurken. Het werkt eigenlijk altijd.

CPAP is alleen bedoeld voor de behandeling van apneu. Het wordt terugbetaald nadat een slaaponderzoek heeft bewezen dat je apneu ernstig genoeg is. Het werkt ook tegen snurken, maar daarvoor alleen wordt het niet terugbetaald. Sommige mensen gebruiken het toch daarvoor en betalen het uit eigen zak.

Verschenen op 28 juni 2017 met medewerking van professor Johan Verbraecken, medisch coördinator Slaapcentrum Universitair Ziekenhuis Antwerpen.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering