Ontwrichting van AC-gewricht

​Het AC-gewricht is een deel van de schouder. Het kan ontwricht raken door een ongeval. De schade kan licht tot behoorlijk erg zijn. Lichte gevallen genezen zonder operatie, de zwaardere worden liefst operatief hersteld.​​

Wat

​Het AC-gewricht

Het AC-gewricht heet voluit het acromio-claviculaire gewricht.

Het verbindt het sleutelbeen of clavicula met het schouderdak of acromion. Dat schouderdak is een benig uitsteeksel bovenaan het schouderblad, het vlakke driehoekige bot dat de rugzijde van de schouder vormt. Het steekt als een dakje uit boven de bol aan het bovenuiteinde van de bovenarm.

De uiteinden van het gewricht zijn bedekt met kraakbeen en tussen beide zit een discus, een soort kraakbeenschijfje. Het zit stevig ingepakt in een gewrichtskapsel.

Verschillende gewrichtsbanden verbinden het schouderdak en het sleutelbeen met andere botjes en zorgen er zo voor dat alles op zijn plaats blijft zitten. Gewrichtsbanden ofwel ligamenten zijn gemaakt uit vezelig bindweefsel en niet uit bot of kraakbeen. 

Wat is er gebeurd?

  • Ontwrichting betekent dat een gewricht uit de kom geschoten is. Dan zijn de delen van het gewricht ten opzichte van elkaar verschoven, maar zijn er geen botten gebroken. In medisch vakjargon spreekt men van een luxatie.
  • Een ontwricht AC-gewricht is niet hetzelfde als een ontwrichte schouder. In dat laatste geval is de bol van de schouder uit de kom geschoten. Dat is een veel groter gewricht.
  • Een val op de schouder is vaak de oorzaak van de ontwrichting, bijvoorbeeld tijdens het fietsen of het beoefenen van een contactsport.
  • Vooral mensen onder de 35 krijgen het, en 8% meer mannen dan vrouwen. 

Van licht tot zwaar

Er bestaan 6 verschillende graden volgens de ernst van de ontwrichting.

Graad 1
één of meer gewrichtsbanden zijn uitgerekt en gekneusd, maar niet gescheurd.
Graad 2
het kapsel rond het gewricht is doorgescheurd. Het sleutelbeen en het schouderdak raken elkaar niet meer, maar de gewrichtsbanden houden het schouderblad nog op zijn plaats.
Graad 3
het kapsel is gescheurd, maar ook twee andere gewrichtsbanden zijn doorgescheurd. Het schouderblad is daardoor naar beneden geschoven, waardoor je sleutelbeen nu hoger staat dan je schouderblad.
Graad 4
het schouderblad is naar beneden geschoven en heeft ook spieren gedeeltelijk afgescheurd.
Graad 5
een ergere versie van graad 4: het schouderblad is naar beneden verplaatst en de spieren zijn nog erger gescheurd.

 

Graad 6
het sleutelbeen, en niet het schouderblad, is naar beneden verschoven en de spieren zijn gescheurd. Dit is heel uitzonderlijk.

 

Diagnose

  • ​Je verhaal: wat is er gebeurd?
  • Een uitwendig lichamelijk onderzoek.
  • Als de ligamenten zijn doorgescheurd, staat het uiteinde van het sleutelbeen duidelijk hoger dan dat van het andere sleutelbeen. Het puntje van het sleutelbeen veroorzaakt een zichtbare bobbel in de huid.
  • Het pianotoetsteken: duw je op het sleutelbeen, dan zakt het naar beneden. Laat je het los, dan wipt het terug omhoog zoals een pianotoets.

Klachten

​Dit zijn de symptomen bij een ontwrichting van het AC-gewricht:

  • Pijn. Hoe erger de ontwrichting en beschadiging, hoe feller de pijn is.
  • Je schouder is gezwollen en kan een blauwe plek vertonen.
  • Je kan je arm niet goed meer bewegen.

Behandelen

​Afhankelijk van de graad gebeurt de behandeling zonder of met een operatie.

  • Graad 1 en 2 worden niet geopereerd.
  • Graad 4, 5 en 6 worden het best operatief behandeld.
  • Graad 3 is een grensgeval. Ben je erg sportief of verricht je zwaar lichamelijk werk, dan wordt het geopereerd. In het andere geval kan je beginnen met een niet-operatieve behandeling. Vlot het daarmee niet, dan kan je een operatie overwegen. 

Zonder operatie

  • Geneesmiddelen en ijs op het gewricht verminderen de pijn.
  • Je houdt je onderarm enkele weken in een draagdoek.
  • Gedurende zes weken mag je geen kracht uitoefenen met je arm en ook sommige armbewegingen nog niet uitvoeren. Je dokter of kinesist vertelt je welke. 

Met operatie

Het sleutelbeen wordt terug op zijn plaats gezet, de gescheurde gewrichtsbanden hersteld en verstevigd. Er bestaan verschillende methodes om dat te doen.

  • De operatie gebeurt onder volledige verdoving. Je blijft 1 tot 2 dagen in het ziekenhuis.
  • Met een eigen ligament. Het sleutelbeen wordt weer naar beneden getrokken door een van de ligamenten te verplaatsen. Meestal komt er ook een band of draadje rond het sleutelbeen en het ligament.
  • Met hulpmiddelen zoals pinnen, draden, een metalen plaat, een synthetische band of een schroef. Die hulpmiddelen moeten er later meestal weer uit.
  • Is het gewrichtje erg beschadigd door het ongeval, dan wordt het uiteinde van het sleutelbeen verwijderd. Het littekenweefsel dat het lichaam in de plaats ervan aanmaakt, vormt een nieuwe verbinding. 

Herstel en revalidatie

  • Je krijgt een draagdoek om gedurende drie tot zes weken.
  • Na veertien dagen gaan de draadjes eruit.
  • De eerste zes weken mag je je arm niet hoger dan schouderhoogte optillen zodat het gewricht kan genezen. Pendeloefeningen mag je vaak wel al uitvoeren, onder begeleiding van een kinesist en thuis. Pendeloefeningen zijn oefeningen, waarbij je je neerhangende gestrekte arm rustig heen en weer laat slingeren.
  • Na zes weken mag je je arm weer helemaal bewegen.
  • Pas na zes maanden mag je weer een contactsport beoefenen. 

Verwikkelingen

Zowel de niet-operatieve als de operatieve behandeling kunnen een zeldzame keer verwikkelingen hebben op korte of lange termijn. 

Niet-operatief:

  • blijvende pijn
  • esthetisch storende zwelling
  • licht krachtverlies
  • artrose van het AC-gewricht op langere termijn
  • een verstoring van de gecoördineerde beweging van het schouderblad. Dit kan op termijn meer schouderproblemen veroorzaken. 

Operatief

  • nabloeding
  • infectie
  • zenuwbeschadiging
  • onesthetisch litteken
  • loslating van de fixatie
  • lichte krachtvermindering
  • blijvende pijn
  • artrose van het AC-gewricht op langere termijn

Verschenen op 16 maart 2012 en herzien op 6 maart 2017 met medewerking van Prof. Lieven De Wilde, Dr. Bart Berghs, Dr. Anne Karelse en Dr. Alexander Van Tongel, orthopedisch chirurgen, schoudergroep TerBrugGen (Zorgsaam Terneuzen, AZ St Jan Brugge, UZ Gent) www.terbruggen.be

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering