Klierkoorts

Klierkoorts staat ook bekend als de kusziekte, de ziekte van Pfeiffer of als mononucleosis infectiosa. Bijna iedereen wordt in zijn leven besmet met het epstein-barrvirus. Bij de meesten gebeurt dat ongemerkt. Alleen tieners en jonge volwassenen kunnen er klierkoorts door krijgen, een ziekte die gekenmerkt wordt door erge keelpijn en gezwollen halsklieren.
Lang genoeg uitrusten en geleidelijk aan je activiteiten hervatten, is erg belangrijk. Er bestaat geen geneesmiddel of vaccin tegen. Meestal geneest klierkoorts vanzelf in de loop van enkele weken. Maar je kan nog weken tot maanden erna vermoeid blijven. Deze aandoening is doorgaans onschuldig, maar er bestaan enkele zeldzame ernstige verwikkelingen.
Kusziekte verwijst naar een van de manieren waarop je besmet kan worden. De Duitse kinderarts Emil Pfeiffer was de eerste die de ziekte grondig beschreef. De term mononucleose verwijst naar een toename van bepaalde witte bloedlichaampjes die typisch is voor de ziekte, infectiosa op de besmettelijkheid van de ziekte.

Klachten

Kleine kinderen worden meestal ongemerkt met het epstein-barrvirus besmet. Ten hoogste zijn ze een beetje hangerig. Daarna zijn ze levenslang immuun.

Raak je pas besmet als tiener of jonge volwassene, dan word je wel behoorlijk ziek. Op die leeftijd ben je er vatbaarder voor en je immuunsysteem reageert heviger.

Met als gevolg de typische klachten: 

  • Erge keelpijn. Vanbinnen ziet je keel eruit alsof je een angina hebt: de keelamandelen en de weefsels errond zijn ontstoken. 
  • Koorts die 10 dagen tot 2 weken kan aanhouden. Die kan 38° tot 40° C bedragen. 
  • Gezwollen en lichtjes pijnlijke lymfeklieren in hals, nek, oksels,... 
  • Pijn in de bovenbuik links door opzwelling van de milt en/of rechts door opzwelling van de lever. 
  • Leverfunctiestoornissen. Ze vallen af te lezen uit het bloedonderzoek, maar veroorzaken geen specifieke extra klachten. 
  • Soms tijdelijk minder eetlust
  • Griepachtige hoofdpijn, spierpijn en rillingen
  • In zeldzame gevallen geelzucht.

De ziekte kan plots beginnen, maar je kan je ook al enkele dagen vooraf minder goed voelen. Wanneer klierkoorts door het cytomegalievirus veroorzaakt wordt, heb je minder keelpijn en opgezette lymfeklieren dan bij een epstein-barrinfectie.

Zeldzame klachten 

  • Moeite met ademhalen. Dat gebeurt wanneer de ontsteking zo erg is dat de amandelen elkaar raken, tegen elkaar plakken en de doorgang naar de luchtpijp daardoor vernauwen. 
  • Hersenontsteking. Ze kan snel ontstaan en ernstig zijn, maar meestal genees je er volledig van. 
  • Bloedarmoede, door versnelde afbraak van rode bloedlichaampjes. 
  • Een gescheurde milt. Meestal gebeurt dat in de tweede of derde week van de ziekte, maar het kan ook het allereerste klacht zijn.

Hoe weet de dokter dat je deze ziekte hebt? 

  • Het lichamelijk onderzoek maakt meestal duidelijk dat het hoogstwaarschijnlijk om klierkoorts gaat. 
  • Een bloedonderzoek bevestigt dit vermoeden. Klierkoorts veroorzaakt typische afwijkingen van de rode en witte bloedcellen. Er zijn ook specifieke antistoffen te vinden. Is het bloedonderzoek negatief voor het epstein-barrvirus, dan wordt naar de andere veroorzakende virussen gezocht.
 

Behandelen

Wat doe je best als je klierkoorts hebt? 

  • Rusten is het belangrijkst. 
  • Er bestaat geen geneesmiddel tegen. Antivirale middelen hebben er geen vat op. Bij gezonde mensen geneest de ziekte vanzelf. 
  • Koortswerende middelen helpen tegen de klachten. 
  • Gorgelen met zout water verzacht de keelpijn.

Cortisone wordt gedurende korte tijd voorgeschreven bij de uitzonderlijke verwikkelingen zoals hersenontsteking, bloedarmoede en luchtwegobstructie.

Heb je een verzwakte immuniteit, dan krijg je een antiviraal middel voorgeschreven. Dat is dan wel doeltreffend.

Antibiotica worden alleen voorgeschreven als er een duidelijke bijkomende besmetting van de amandelen met bacteriën bestaat. Meestal zijn antibiotica te vermijden omdat de combinatie ervan met klierkoorts bij de meeste zieken een felrode, jeukende huiduitslag veroorzaakt.

Traag herstel 

  • De acute fase van de ziekte is meestal voorbij na twee tot drie weken
  • Je kan nog weken- tot maandenlang daarna vermoeid zijn, ook al heb je al lang geen koorts of keelpijn meer. Zeker als ook je leverfunctie gestoord was, kan dat het geval zijn. 
  • Lang genoeg uitrusten en geleidelijk aan je activiteiten hervatten, is erg belangrijk. Bij sommigen worden de klachten van klierkoorts chronisch. Bij anderen flakkert de ziekte na een symptoomvrije periode terug op. Dit komt omdat het virus levenslang in ons lichaam aanwezig blijft.
  • Tijdens de eerste maand na je diagnose bestaat een kleine kans dat je milt scheurt. Daarom mag je dan geen zware lasten tillen, moet je contactsporten en constipatie vermijden.

Voorkomen

Kan je iets doen om klierkoorts te voorkomen?

Tegen de verspreiding van het epstein-barrvirus valt niet veel te doen. Aangezien het virus wordt doorgegeven via speeksel, kan de verspreiding enigszins worden ingeperkt door rechtstreeks contact met speeksel van de zieke te vermijden. Niet kussen, niet uit zelfde glas drinken en vaak je handen wassen.

Het epstein-barrvirus blijft zich levenslang in je lichaam verbergen. Af en toe kan het epstein-barrvirus weer actief worden. Meestal word je dan zelf niet ziek, maar kan je via je speeksel nog altijd anderen besmetten. Het meest besmettelijk zijn echter mensen die net ziek (geweest) zijn.

Wachten op een vaccin

Het epstein-barrvirus veroorzaakt klierkoorts en maandenlange vermoeidheid. Een vaccin zou goed van pas komen. Het is echter niet gemakkelijk om een volledig veilig vaccin tegen dit virus te ontwikkelen.

Oorzaak

  • ​Het epstein-barrvirus veroorzaakt driekwart van alle klierkoortsgevallen. Dit virus komt wereldwijd voor en ongeveer 95 procent van alle volwassenen is er ooit mee besmet geweest. Veel mensen komen er al mee in contact als baby, peuter of kleuter. Maar in de geïndustrialiseerde wereld gebeurt dat niet zelden pas in of na de puberteit. 
  • Het cytomegalievirus is verantwoordelijk voor de meeste overige gevallen. 
  • Ook het hiv-virus en de toxoplasmaparasiet kunnen klierkoorts veroorzaken, maar dat is zeldzaam.

Besmetting

Het epstein-barrvirus en het cytomegalievirus houden zich op in de speekselklieren. Uitwisseling van speeksel door kussen is één manier waarop het virus wordt overgedragen, maar het is lang niet de enige. De virussen verspreiden zich op dezelfde manier als verkoudheids- of griepvirussen: ze reizen mee in kleine speekseldruppeltjes. De overdracht gebeurt door praten, niezen, hoesten of zoenen. Maar ook door bijvoorbeeld uit hetzelfde flesje frisdrank te drinken. Belanden er druppeltjes op je handen, dan kan je besmet worden door je gezicht met je handen aan te raken.

De ziekte komt het hele jaar door even vaak voor. Na de besmetting duurt het enkele dagen tot twee maanden voor de ziekte uitbreekt.

 

Verschenen op 21 november 2013 en aangepast op 1 juni 2017 met medewerking van dokter Vera De Groof

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering