Bronchitis

Bronchitis is een ontsteking van de luchtwegen in de borstkas. Een acute bronchitis wordt meestal veroorzaakt door een besmettelijk virus, soms door een bacterie. Door de bronchitis moet je veel hoesten om slijmen uit je luchtwegen te verwijderen. Het lichaam geneest zichzelf van de ziekte, maar het hoesten kan nog wekenlang aanhouden. Soms leidt een bronchitis tot een longontsteking. ​

Wat

Wat is een acute bronchitis?

​Bronchitis is een ontsteking van de luchtwegen in je borstkas. Die luchtwegen zijn holle buizen die de lucht die we inademen tot diep in de longen brengen. De luchtpijp in onze hals splitst zich eerst in twee grote luchtwegen, die zich steeds verder splitsen zoals de takken van een boom.

Bronchiën is een ander woord voor luchtwegen. En  -itis betekent ontsteking.

Er bestaan verschillende soorten bronchitis.

  • Een acute bronchitis wordt veroorzaakt door een ziektekiem. Je bent er even ziek van, maar na enkele weken genees je weer. Een verkoudheid of griep zijn geen bronchitis, maar ze kunnen wel bronchitis tot gevolg hebben. Ook een keelontsteking is geen bronchitis.
  • Chronische bronchitis is een heel andere aandoening. De luchtwegen zijn ook ontstoken, maar niet door een ziektekiem. De ontsteking gaat bovendien niet over na enkele weken. Chronische bronchitis is een onderdeel van COPD (hier linken).

Wie krijgt het?

  • Volwassenen en kinderen vanaf een jaar of zes. Baby’s en erg jonge kinderen krijgen nog geen bronchitis, maar kunnen wel bronchiolitis​ krijgen. Dat is een ontsteking van de kleinste takjes van de luchtwegen.
  • Als je een roker bent, geraak je gemakkelijker besmet. Je luchtwegen zijn door het roken immers al beschadigd en dus kwetsbaarder  door de verminderde plaatselijke afweer.
  • Mensen met een chronische longziekte of een minder goed werkend immuunsysteem krijgen gemakkelijker acute bronchitis. De ziekte neemt bij hen ook sneller een ernstige vorm aan.
 

Klachten

​Het lichaam start een tegenaanval in de vorm van een ontsteking, om zo die ziekmakende virussen of bacteriën weer kwijt te raken. Het slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen zwelt op en produceert meer slijm, om daarmee de ziektekiemen op te ruimen. Je kan die ontstekingsreactie ook in de rest van je lichaam voelen.
Dit zijn symptomen van acute bronchitis. Je hebt ze niet noodzakelijk allemaal:

  • Hoesten. Het begint met een droge hoest, maar later komen er slijmen mee.
  • De slijmen die je ophoest kunnen helder, geel of groen zijn.
  • Pijn bij het hoesten.
  • Wat moeilijker ademen.
  • Piepende ademhaling.
  • Benauwd gevoel in de borstkas.
  • Lichte koorts.
  • Koude rillingen.
  • Spierpijn.
  • Vermoeidheid.

Diagnose

De dokter zal je lichamelijk onderzoeken en naar je longen luisteren. De diagnose gebeurt op basis van je verhaal en je klachten. Meestal is er geen verder onderzoek nodig. Twijfelt de dokter tussen bronchitis en een longontsteking, dan kan een longfoto nodig zijn. 

Heb je erg vaak last van bronchitis? Raadpleeg dan je huisarts. Misschien heb je astma of chronische bronchitis, zonder het zelf te beseffen.

 

Behandelen

Een acute bronchitis moet je uitzieken. De ziekte geneest vanzelf bij iemand die verder lichamelijk gezond is. Je kan snel weer aan het werk, als je al thuisgebleven bent.

  • Rust de eerste dagen genoeg. In bed blijven hoeft meestal niet, maar luister naar je lichaam en ga op tijd slapen.
  • Een pijnstiller helpt tegen pijn en koorts.
  • Drink veel water of andere niet-alcoholische dranken. Zo verdunnen de slijmen en laten ze zich gemakkelijker ophoesten.
  • Vermijd erg droge omgevingslucht.
  • Stomen helpt om slijmen op te lossen. Adem af en toe warme, vochtige lucht in. Bijvoorbeeld in de douche of boven een pan heet water. Pas op: verbrand je niet aan de hete stoom!
  • Blijf uit de buurt van alles wat de luchtwegen irriteert, zoals tabaksrook, smog of prikkelende gassen.
  • Geneesmiddelen die slijmen oplossen kunnen de eerste dagen wat helpen, maar echt nodig zijn ze meestal niet. Je moet er bovendien geen wonderen van verwachten.
  • Antibiotica zijn doorgaans nutteloos, omdat bronchitis meestal veroorzaakt wordt door een virus en niet door een bacterie. Soms zijn antibiotica wel nodig: wanneer de infectie door een bacterie veroorzaakt wordt, wanneer je een bacteriële infectie bovenop de virale ontsteking krijgt, of als je door een bestaande (long)ziekte zoals COPD vatbaarder bent voor verwikkelingen en al bacteriën in je luchtwegen hebt. Je antibioticakuur moet je altijd afmaken zoals voorgeschreven, om resistentie van de bacteriën tegen het geneesmiddel te voorkomen.
  • Gebruik geen middelen die de hoest remmen, zeker niet langdurig. Hoesten is een natuurlijke reactie van het lichaam. Al hoestend verwijder je samen met de slijmen de ziektekiemen die de bronchitis veroorzaakt hebben uit je luchtwegen. Bovendien bevatten deze geneesmiddelen vaak codeïne. Dat is een pijnstillend middel dat de ademhaling een beetje onderdrukt. Dat is bij bronchitis net niet de bedoeling. Wegens die bijwerking zijn ze voor kinderen trouwens alleen nog op voorschrift verkrijgbaar.
  • Antihistaminica - middelen tegen allergische reacties zoals hoesten en niezen - zijn ook niet nuttig. Bovendien maken deze geneesmiddelen je suf. Ze zijn dus zeker geen goed idee als je aan het werk blijft of met de auto moet rijden.

Verwikkelingen

  • De hoest kan wel een week of zes blijven aanslepen, ook al ben je genezen. De doorgemaakte infectie maakt je luchtwegen tijdelijk een beetje overgevoelig. Zeker als je aanleg hebt voor astma kan dat gebeuren. Heb je er veel last van, dan kan de dokter je tijdelijk een puffer met plaatselijke cortisone voorschrijven.
  • De virale infectie kan de weg bereiden voor een bacteriële longontsteking. Dat risico is er vooral als je een chronische ziekte van de luchtwegen hebt, zoals COPD of mucoviscidose. Een enkele keer gebeurt het ook bij mensen met gezonde longen. Een longontsteking kan gevaarlijk zijn! Raadpleeg je dokter als je:
      • hoge koorts hebt die niet overgaat
      • je je erg ziek en zwak voelt
      • slijm met bloed erin ophoest
      • kortademig bent.

Voorkomen

  • ​Was vaak je handen.
  • Haal ook tijdens de winter regelmatig een frisse neus.
  • Verlucht je huis of kantoor op tijd en stond.
  • Blijf enkele dagen thuis als je griep hebt, om je collega’s niet te besmetten.
  • Laat je jaarlijks vaccineren tegen griep, zeker als je risico loopt op verwikkelingen. Daarmee schakel je alvast één mogelijke veroorzaker van bronchitis uit.
  • Stop met roken.

Oorzaak

  • ​Een virus van de luchtwegen is meestal de oorzaak van een acute bronchitis. Zoals verkoudheids- of griepvirussen, die dan wat dieper in je luchtwegen doordringen. Vandaar dat bronchitis vaak begint na een verkoudheid of griep. De ziekmaker kan ook een ander soort luchtwegvirus zijn, of zelfs een bacterie.
  • Die ziektekiemen gaan van mens tot mens. Ze verspreiden zich wanneer iemand die ermee besmet is, hoest of niest en zo besmette vochtdruppeltjes de lucht instuurt. Door die druppeltjes in te ademen, kan je zelf ziek worden.
    Ook door handcontact of via voorwerpen verspreiden ze zich. Door iemands hand te schudden of een deurklink vast te nemen en daarna je gezicht aan te raken, vinden de ziektekiemen de weg naar jouw luchtwegen.

Verschenen op 26 maart 2014 met medewerking van professor Wilfried De Backer, diensthoofd longziekten, Universitair Ziekenhuis Antwerpen.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering