Brandwonden

Onze huid is teer en gevoelig. De huid wordt al beschadigd vanaf een temperatuur van ongeveer 40°C. Gelukkig zijn er gradaties en verbrandt dus niet iedereen zich even erg. Bij brandwonden wordt een onderscheid gemaakt tussen minder ernstige en ernstige verbrandingen. Vooral de temperatuur en de contacttijd spelen een belangrijke rol. Andere belangrijke factoren die hierin een rol spelen zijn de oppervlakte, de graad, de oorzaak, de bevuiling, de leeftijd van het slachtoffer en de plaats van verbranding.​

 

​De oppervlakte van de brandwonde

De oppervlakte van een brandwonde wordt uitgedrukt in een percentage ten opzichte van het gehele lichaam. Dit percentage wordt ingeschat door het te vergelijken met de oppervlakte van de handpalm van de patiënt. Een handpalm komt overeen met 1% verbranding. 

De graad van de brandwonde

Er bestaan drie graden van verbranding : 1ste , 2de en 3de graad.

  • Bij een brandwonde van de eerste graad is alleen het bovenste laagje van de huid, de opperhuid getroffen. De huid is rood, gezwollen en doet erg pijn. Normaal is de huid hersteld na enkele dagen en zijn er geen littekens. Bij een tweede graad brandwonde is niet alleen de opperhuid maar ook de lederhuid beschadigd.
  • Een tweede graad brandwonde kan oppervlakkig of diep zijn. Op de verbrande plek vormen zich blaren. De huid is op die plaats rood-wit gevlekt en doet pijn. De genezing duurt enkele weken. Een litteken blijft vaak zichtbaar.
  • Bij een derde graad brandwonde zijn alle huidlagen verkoold. De huid ziet wit of zwart. Het slachtoffer heeft geen pijn omdat alle zenuwen die door de huid lopen verbrand zijn. Zo‘n brandwonde geneest niet meer. Een huidtransplantatie is nodig om littekens en misvormingen tegen te gaan.

Het belang van oorzaak, leeftijd en plaats

Een verbranding door chemische stoffen, frietvet en oliën is ernstiger dan een verbranding door kokend water. Ook de leeftijd van het slachtoffer speelt een rol. Kinderen en bejaarden hebben een kleinere weerstand en zullen dus minder gemakkelijk herstellen van een brandwonde. Ook de plaats op het lichaam is van belang. Brandwonden in het aangezicht, op de handen, de binnenkant van de polsen, in de huidplooien of op de geslachtsorganen moeten altijd als ernstig worden beschouwd, ongeacht hun omvang. Inwendige brandwonden door ingeademde rook zijn moeilijk te behandelen en zijn gevaarlijk.

De eerste stap in de behandeling is steeds water

Houd het verbrande lichaamsdeel onder koud, zacht stromend water. Ijskoud water en ijs zijn niet geschikt, omdat het lichaam dan te sterk afkoelt. Stromend water is reiner dan stilstaand water, maar in nood mag je elk water gebruiken om de brandwonde te koelen en verdere verbranding tegen te gaan. Het koelen verlicht de pijn, vermindert de zwelling, vermindert de kans op infectie, remt de verbranding in de diepte en laat de wonde sneller genezen.

Raak een brandwonde zo min mogelijk aan. Als de wond open is of als er blaren zijn, doe er dan verband, een schone theedoek of een schoon laken op, zodat er geen vuil kan bijkomen. Op die manier voorkom je huidinfecties.

Probeer de ernst van de verbranding in te schatten

Een brandwonde van de eerste graad mag je ontsmetten met een kleurloos ontsmettingsmiddel. Breng eventueel een laagje zalf aan op basis van zilversulfadiazine (vb FlammazineR). Dek nadien af met een steriel gaasverband. Bij ernstige brandwonden is onmiddellijke medische bijstand vereist en moet het slachtoffer zo snel mogelijk naar een gespecialiseerd brandwondencentrum worden overgebracht.

Hoe handel je niet?

Smeer geen vetstof zoals olie of boter op een brandwonde. De huid kan infecteren omdat het vuil aan het vet plakt. Trek kledingstukken alleen uit wanneer dit heel vlot gaat of wanneer de verbranding is veroorzaakt door scheikundige producten. Kleren die aan de huid blijven kleven mag je in geen geval lostrekken. De huid raakt beschadigd als de kleding wordt losgetrokken. Zo verlies je kostbare tijd. Probeer wel om ringen en andere sieraden te verwijderen.

Hoe brandwonden voorkomen?

De meeste verbrandingen gebeuren thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding. Ook de feestperiode is een gevaarlijke tijd voor brandwonden. Let speciaal op in deze situaties:

  • Vooral kinderen zijn de kwetsbaarste groep. Laat kleine kinderen niet spelen met brandende kaarsen. Ook vuurwerksterretjes en voetzoekers zijn niet zonder gevaar.
  • De keuken is echter het hele jaar door een gevaarlijke plek.
  • Potten en pannen zet je altijd zo op het vuur of de kookplaat dat de handgrepen niet naar voren staan. Plaats ze ook altijd in het midden van de tafel.
  • Warme en hete vloeistoffen hou je steeds buiten het bereik van kinderen. Zet nooit zomaar potten met een hete vloeistof op de grond. Laat de kinderen nooit rond het fornuis spelen.
  • Gebruik geen lucifers in het bijzijn van jonge kinderen.
  • In de keuken draag je best geen synthetische kledingstukken. Bij contact met vuur smelten ze.
  • De woonkamer is meestal een veilige plek, tenzij je een open haard hebt. Een stabiel vonkenscherm voor de open haard helpt.
  • Verbied je kinderen dichtbij het vuur te spelen.

Verschenen op 14 november 2012 en herzien op 20 juni 2016 met medewerking van Vera De Groof, adviserend geneesheer NVSM

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering