Blaasontsteking

Je moet voortdurend rennen om het toilet te halen, waar iedere plasbeurt een brandende kwelling is?
De kans is heel groot dat je een blaasontsteking hebt. Dat is erg vervelend, maar meestal ongevaarlijk. Bovendien is het leed na enkele dagen al geleden.
Als je erg vaak een blaasontsteking hebt, loont het de moeite jezelf eens grondig te laten onderzoeken. Lees hier hoe je ze krijgt en wat je eraan kan doen.

Wat

​Wat is de blaas?

De urineblaas is een hol orgaan in onze onderbuik. Ze is door twee urineleiders verbonden met de nieren, die wat hogerop liggen. Alle urine die van de nieren komt, stroomt door de urineleiders naar de blaas. Wanneer de blaas vol is en we gaan plassen, stroomt de urine via de plasbuis naar buiten. 

Waar komt een blaasontsteking vandaan?

Bijna altijd ontstaat een blaasontsteking wanneer bacteriën uit de darm in de plasbuis terechtkomen en van daaruit opklimmen naar de blaas. In het overgrote deel van de gevallen gaat het om bacteriën uit de familie van de Escherichia-coli, kortweg E-coli. E-coli komt heel vaak voor in de darmen.

Eigenlijk is het geen probleem wanneer die bacteriën in de plasbuis of zelfs in de blaas belanden. Als je op tijd en stond gaat plassen, worden ze letterlijk weer weggespoeld.

Hechten ze zich echter aan de blaaswand vast, dan beginnen ze zich te vermenigvuldigen. Dan krijg je een blaasontsteking. De wetenschappelijke naam voor blaasontsteking is cystitis. 

Wie loopt meer risico?

Leeftijd en geslacht spelen een grote rol. 

Kinderen

Kleine kinderen tot twee jaar zijn gevoeliger voor blaasontstekingen dan volwassenen. Dat komt omdat de afstand tussen hun blaasje en de buitenwereld kleiner is. De bacterie moet daardoor een kortere weg afleggen. Jongetjes hebben het op die leeftijd even vaak als meisjes.

Bovendien kan de ontsteking bij jonge kinderen sneller opklimmen en een nier(bekken)ontsteking veroorzaken. Dat komt omdat ook het traject tussen de urineleiders en de nieren korter is. Van zo’n nierontsteking is een kindje flink ziek, met hoge koorts. 

Vrouwen

Hebben we het over volwassenen, dan is de blaasontsteking een echte vrouwenziekte. Dat komt in de eerste plaats door anatomische verschillen tussen de beide seksen. Bij vrouwen is de plasbuis maar enkele centimeters lang. Bovendien mondt ze uit vlakbij de vagina en de anus. Bacteriën moeten dus maar een korte weg afleggen naar die plasbuis.

Bovendien vergroot seksuele activiteit het risico op een blaasontsteking. Tijdens het vrijen komen namelijk gemakkelijk bacteriën in de blaas terecht.

Na de menopauze neemt de kans op een blaasontsteking toe om andere redenen. De vrouwelijke hormonen houden ook de slijmvliezen van de plasbuis in goede conditie. Na de menopauze vallen ze grotendeels weg, en samen daarmee de verdediging tegen bacteriën.

Om dezelfde reden herstelt het slijmvlies van oudere vrouwen minder goed na een aanval door bacteriën. Daardoor kan een genezen blaasontsteking toch een langere periode van pijnlijk en frequenter plassen inluiden. Dat is niet gevaarlijk, wel vervelend.

Ook incontinentie bevordert het ontstaan van blaasontstekingen. 

Mannen

Bij volwassen mannen is een blaasontsteking erg zeldzaam. Bij hen loopt de plasbuis door de penis. Ze is daardoor heel wat langer en ligt veel verder af van de anus.

Bovendien scheidt de prostaatklier – die daar ook in de buurt zit – bacteriedodende stoffen af.

Heeft een man toch klachten van een blaasontsteking, dan gaat het bijna altijd om een prostaatontsteking die zich tot de blaas heeft uitgebreid. Dat maakt je echt ziek, met behoorlijk hoge koorts. 

Klachten

Dit zijn de typische symptomen bij een blaasontsteking:

  • pijn in de onderbuik
  • heel vaak moeten plassen
  • het gevoel hebben dat je moet plassen, hoewel je blaas toch niet vol is
  • brandende pijn tijdens het plassen
  • slechtruikend urine
  • troebele urine
  • bloed in de urine

De symptomen komen bovendien snel op. Heel veel aandoeningen aan de urinewegen gaan samen met vaak en/of pijnlijk plassen. Het hele verhaal en de symptomen van de blaasontsteking zijn echter zo typisch, dat er maar weinig kans bestaat op verwarring met iets anders.​

Behandelen

​Drink voldoende. In principe gaat het daarmee vanzelf over, maar het is enkele dagen flink vervelend. Daarom krijg je van de dokter pillen die de urinewegen ontsmetten en er de bacteriën doden. Die geneesmiddelen werken erg snel en alleen plaatselijk.

Antibiotica die inwerken op de bacteriën van het hele lichaam zijn voor een gewone blaasontsteking echt niet nodig. 

Naar de dokter?

  • Is het de eerste keer, ga dan naar de dokter voor de nodige informatie en een geneesmiddel.
  • Heb je een niet-vervallen verpakking over van een vorige keer, dan moet je niet opnieuw naar de dokter. De geneesmiddelen zijn alleen op voorschrift verkrijgbaar, maar je kan met één doos verschillende blaasontstekingen behandelen.
  • Heb je regelmatig een blaasontsteking, laat dan je urinewegen eens grondig onderzoeken. Er kan anatomisch iets fout zitten, waardoor je gevoeliger bent voor blaasontstekingen.

Verwikkelingen

Vanuit de blaas kan de infectie opstijgen naar de nieren. Dat gebeurt niet erg vaak, maar dan ben je flink ziek en heb je wel antibiotica nodig.  

Alarmsignalen

  • Het geneest niet na enkele dagen.
  • Het komt vaak terug.
  • Je koorts stijgt boven 38 ° C. Dat betekent dat de ontsteking is opgeklommen naar de nieren. 

Het bewezen nut van veenbessensap

Het sap van de cranberry of Amerikaanse veenbes wordt al lang aangeprezen als een natuurlijk middel tegen blaasontstekingen. Onderzoek heeft bewezen dat dit klopt. Cranberrysap drinken is een zinvolle manier om blaasontstekingen te voorkomen als je er gevoelig voor bent. Een bestaande blaasontsteking genezen doet het echter niet.

Cranberrysap bevat looistoffen die de aanhechting van de E-colibacteriën aan de blaaswand verhinderen. Ze kunnen de bacteriën echter niet meer doden als ze eenmaal aan de blaaswand vastzitten. Er zit ook veel natuurlijk vitamine C in, wat het sap zuur maakt. Door ervan te drinken wordt ook je urine zuurder. In zo’n milieu gedijen de meeste bacteriën slecht. 

Oorzaak

​Bijna altijd ontstaat een blaasontsteking wanneer bacteriën uit de darm in de plasbuis terechtkomen en van daaruit opklimmen naar de blaas.

Eigenlijk is het geen probleem wanneer die bacteriën in de plasbuis of zelfs in de blaas belanden. Als je op tijd en stond gaat plassen, worden ze letterlijk weer weggespoeld.

Weten ze zich echter aan de blaaswand vast te hechten, dan beginnen ze zich vermenigvuldigen. En dan krijg je een blaasontsteking.

Waarom ik?

De een krijgt quasi nooit een blaasontsteking, de ander bij wijze van spreken om de haverklap, ongeacht of je tot een van de ‘risicogroepen’ behoort of niet. Bij de meeste mensen is daar geen medische verklaring voor te vinden, bij sommigen echter wel.

Heb je vaker dan drie keer per jaar een blaasontsteking, laat dan je urinewegen eens nakijken. Want de kans bestaat dat er een behandelbare oorzaak gevonden wordt. 

Een obstakel

De meest frequente oorzaak is een vernauwing in de plasbuis. Dat veroorzaakt turbulentiestromingen. De urine kolkt er zoals het water van een rivier dat een rotsblok op zijn weg vindt. In het geval van de rivier blijft meestromend afval bij het rotsblok steken of wordt het teruggestuwd. In de plasbuis gebeurt net hetzelfde: bacteriën blijven bij de vernauwing zitten of worden de blaas ingeduwd.

Niet zelden is de oorzaak van zo’n vernauwing een te sterk ontwikkelde sluitspier rond de plasbuis. Die sluitspier zorgt ervoor dat we onze urine pas laten stromen als we op een toilet zitten. Is ze te sterk ontwikkeld, dan ontspant ze niet genoeg wanneer dat nodig is. Daardoor stroomt de urine minder goed weg en moet je zelfs persen. De oplossing bestaat in kinesitherapie om de bekkenbodem te leren ontspannen.

De mythe van de vuile wc

Meestal ontstaat zo’n vernauwing uit angst voor vreemde of vieze toiletten. Je plast ’s morgens voor je thuis vertrekt en doet dat pas opnieuw als je ’s avonds weer thuiskomt. Overdag drink je weinig, om zo min mogelijk naar het toilet te moeten. Door dat lange ophouden wordt de blaas niet uitgespoeld. Kortom, alle voorwaarden voor een blaasontsteking zijn aanwezig!

De schrik is eigenlijk misplaatst, want de bacteriën uit dat vieze toilet kunnen echt niet omhoog springen! Daarentegen kunnen je eigen kiemen vanuit het onderste deel van je plasbuis wel omhoog gestuwd worden.

Voorkomen

Wat kan je doen om het risico op een blaasontsteking te verkleinen?

  • Drink veel.
  • Plas regelmatig en houd je plas niet te lang op.
  • Plas nadat je gevrijd hebt.
  • Veeg altijd het wc-papier van voor naar achteren. Zo verlaag je de kans dat bacteriën in de plasbuis terechtkomen.
  • Gebruik geen overdreven hygiënische middelen: de vagina is zelfreinigend.

Verschenen op 15 juli 2011 en herzien op 22 juli 2015 met medewerking van professor Willem Oosterlinck, diensthoofd afdeling blaas- en nierziekten UZ Gent.

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering