Nieuwe matras, beddenbodem of hoofdkussen kopen

​Een derde van de dag breng je in bed door. Zeker bij rugpijn is het van belang dat je bed is aangepast aan je lichaam. De combinatie matras, beddenbodem en hoofdkussen beïnvloedt elkaar harder dan je zou denken.

Waarop letten?

Laat je adviseren

Advies is vandaag gelukkig niet meer beperkt tot de dure winkels. Veel fabrikanten houden er rekening mee dat je bed iets persoonlijks is dat bij je lichaam moet passen. Wie een nieuw bed wil aanschaffen, moet dan ook op heel wat zaken letten. Laat je hiervoor bijstaan door de verkoper.

Breedte

De breedte die je nodig hebt, is afhankelijk van je lichaamsbouw. Een eenpersoonsbed is bijna altijd 90 cm breed. Voor tweeslapers met normale proporties is 1.60 m genoeg. Een twijfelaar van 1.20 m is te smal voor de meeste paren en 1.40 m kan meestal nog net.

Lengte

Je bed moet minstens 10 cm langer zijn dan jijzelf.

Hoogte

De ideale hoogte is die van een stoel. Dan kan je zonder vooroverbuigen gaan zitten en kantelen om in en uit bed te geraken. Als je rugpijn hebt, is dat belangrijk.

Hardheid matras

Hoe meer kracht er nodig is om de matras in te drukken, hoe harder ze is.

Of je voor een harde of zachte matras moet gaan, is afhankelijk van je lichaamsgewicht.

Mensen met een hoger lichaamsgewicht hebben een hardere matras nodig. Een te zachte matras drukken ze te diep in, waardoor ze mogelijk in een soort hangmat komen te liggen.

Lichte mensen hebben een zachtere matras nodig. Zij liggen bovenop een te harde matras en worden dan alleen ondersteund in bekken en schouders. Daardoor vormt hun wervelkolom een soort hangbrug, krijgen ze last van pijnlijke drukpunten en moeten ze vaak van houding veranderen.

Comfortzones

Onafhankelijk van de hardheid of zachtheid moet een matras ook soepel zijn. Test dit in de winkel door de matras in te drukken op één plaats. Vervormt ze lokaal sterk, dan is dat goed.

Iedereen heeft baat bij een soepele matras omdat bij iedereen meer gewicht in het bekken zit. Bij de meeste mensen zijn de schouders ook breder dan het middel. Daarom hebben we baat bij een zachtere schouderzone en een grotere hardheid in de taillezone. De meeste mannen hebben vooral baat bij het eerste, de  meeste vrouwen bij het tweede.

Voor mensen met uitgesproken lichaamscontouren is dat nog belangrijker. Heb je heel brede schouders, dan moet de schouderzone dieper kunnen inzakken maar mag de nekzone niet volgen. Ook brede heupen moeten meer ruimte krijgen, maar de taille mag niet doorhangen.

Om de juiste zones optimaal te ondersteunen, zijn de comfortzones ontworpen. Ze kunnen zowel in een matras als in een bodem ingebouwd zijn, en soms kunnen ze ook vervangen worden (handig bij een veranderd lichaamsgewicht zoals bijvoorbeeld zwangerschap).

Vijf comfortzones is  meestal genoeg. Je matras is dan meestal symmetrisch en daardoor omkeerbaar. Toen comfortzones heel erg in waren, ging men tot elf zones. Dat is te veel: als je daarop een beetje verschuift, lig je meteen helemaal verkeerd.

Slaaphouding

Tijdens de nacht beweeg je vaak. Een matras moet in elke houding goed liggen. Probeer bij het uittesten dan ook zoveel mogelijk slaaphoudingen uit.

Combinatie matras en beddenbodem

Een goede matras wordt minder goed wanneer je ze combineert met een slecht afgestemde bodem. Zorg daarom dat bodem en matras op elkaar afgestemd zijn.

Prijs

De allerduurste kwaliteit is lang niet altijd nodig, maar van de allergoedkoopste moet je niet veel verwachten.

Matras

​Soorten matrassen

Er bestaan vandaag een vijftal soorten matrassen, die uit verschillende materialen gemaakt zijn. De meeste daarvan ondersteunen de rug goed. In elke categorie heb je er echter van goede en minder goede kwaliteit.

Verenmatras

Een matras met pocketveren is doorgaans heel goed. Dat zijn allemaal afzonderlijke veren, die elk in een zakje zitten. Daardoor kun je variëren met de hardheid van de individuele veren: harde in het bekken en de taille, zachtere in de schouderzone.

De goedkoopste verenmatrassen maken gebruik van een enkele, doorlopende draad (het zogenaamde 'endless spring'-systeem) of bestaan uit veren die met elkaar verbonden zijn. In beide gevallen zal de hele matras meeveren als je ze ergens indrukt.

Zo’n matrassen zijn bijgevolg enkel geschikt voor mensen zonder rugklachten met een heel vierkante lichaamsbouw.

Latexmatras

Een natuurlatexmatras wordt gemaakt uit natuurrubber, waar een deel synthetische latex aan wordt toegevoegd. De percentages variëren. De eigenschappen van synthetische latex evenaren steeds beter die van natuurlatex.

Een latexmatras is enorm soepel, sluit heel goed aan bij je lichaamscontouren en is warmer en knusser. Je ligt veel meer ìn de matras dan bijvoorbeeld bij pocketveren.

Een latexallergie is geen probleem. Er zijn immers heel wat lagen tussen de kern en de buitenkant die de latexdeeltjes tegenhouden, waardoor er geen direct contact is met het lichaam.

Latex wordt soms ook als toplaag gebruikt bij een pocketverenmatras of een matras uit koudschuim.

Latex slijt sneller onder invloed van zweet. Mensen die fel zweten zijn dus beter af met de betere soort verenmatras, ook omdat die laatste beter ventileert.

Fabricage

Iedere latexmatras wordt gegoten in een mal en dan gebakken als een wafel. Onder andere daardoor is een latexmatras duurder dan een matras uit PU-schuim, die niet individueel gegoten wordt. Comfortzones worden gecreëerd door vooraf grote of kleine uitsparingen in de matras aan te brengen.

Matras van polyether of polyurethaanschuim (PU)

PU-schuim bestaat in heel veel verschillende kwaliteiten. Bepalend voor de kwaliteit is het soortelijk gewicht per m³. Hoe hoger dat is, des te meer materiaal er in de matras zit. Een matras van 40 kg/m³ gaat bijvoorbeeld veel langer mee en is veel comfortabeler en veerkrachtiger dan een van 20 kg/m³, maar is vaak ook twee keer zo duur.

Koudschuim is extra soepel PU-schuim. Het voelt soms bijna aan als latex. Ook binnen de categorie koudschuim zijn er nog kwaliteitsverschillen die invloed hebben op het comfort, de levensduur en de prijs.

Fabricage

PU wordt gemaakt in hele grote blokken, waaruit de individuele matrassen worden gesneden. Om comfortzones te creëren, worden blokken van verschillend soortelijk gewicht gecombineerd, al dan niet verlijmd. Zijn ze niet verlijmd, dan kunnen ze beter onafhankelijk van elkaar bewegen.

Traagschuimmatras

Een matras van traagschuim zet zich heel goed naar het lichaam, waardoor het contactoppervlak ermee groter wordt. Toch ondersteunt het niet zo goed, want je komt daardoor in een kuil terecht. Ook van houding veranderen is moeilijk doordat het materiaal veel energie absorbeert bij het bewegen.

Het werkt wel heel goed als toplaag en vertraagt het ontstaan van drukpunten. Het werkt het best wanneer de laag eronder genoeg steun biedt zoals een koudschuim- of een pocketverenmatras. Met latex wordt het weinig gecombineerd, omdat dat materiaal zelf al erg soepel is.

Traagschuim is visco-elastisch. De eigenschappen zijn temperatuurafhankelijk. De matras wordt soepeler naarmate deze meer opwarmt. In de winter kan de matras daardoor heel hard zijn wanneer je erop gaat liggen, maar ze 'smelt' snel door je lichaamswarmte.

Traagschuim reageert traag. Je ziet een handafdruk er nog een hele tijd in staan. Traagschuim wordt net als polyetherschuim in grote blokken gemaakt.

Waterbed

Het waterbed is eigenlijk een grote zak water.

Qua lichaamsondersteuning scoort het niet zo goed. Je bekken komt veel dieper te liggen dan je schouders, want de zwaarste lichaamsdelen zinken het diepst.

Daarom zijn er veel verbeteringen in het oorspronkelijke concept aangebracht. Zoals verschillende zones voor taille, bekken en schouders, zodat het water niet overal heen kan stromen. Plus blokken schuim om plaatselijk beter te ondersteunen. Je kan je afvragen of dat nog een echt waterbed is.

Het is echter heel ontspannend voor de sommige spieren, waardoor je de indruk krijgt dat je goed ligt. Je kan het vergelijken met doorgezakt in de sofa hangen.

Een waterbed kan je verwarmen, wat erg aangenaam is voor reumapatiënten.

Het laat echter geen vocht door, en daardoor wordt een microklimaat gecreëerd dat bevorderlijk is voor de groei van huisstofmijten. Het is ook vrij duur en zwaar.

Verluchten verlengt levensduur

Door goed te ventileren kan je de levensduur van een matras verlengen:

  • vouw je donsdeken elke ochtend open om het te laten verluchten
  • leg je matras zeker niet op de grond
  • verlucht je slaapkamer elke dag goed

Versleten na tien jaar

Welke matras je ook koopt, vervang hem liefst elke tien jaar.

Dat heeft vooral met hygiëne te maken. Je lichaamszweet is de boosdoener.

Met de duurzaamheid valt het wel mee maar na verloop van jaren verliest je matras ook haar elasticiteit en worden er kuilen in gevormd.

Beddenbodem

Niet iedere matras pas op iedere bodem. Matras en bodem moeten goed op elkaar afgestemd zijn. Net als matrassen bestaan er verschillende bodems:

Lattenbodem

Heel wat lattenbodems kan je individueel aanpassen aan je lichaamskenmerken. Je kan heel ver gaan in de personalisering om de ondersteuning te verbeteren. De latten worden steeds vaker per twee opgesteld en zijn dikwijls verstelbaar in de hoogte.

Heb je een erg flexibele matras, dan moet je beddenbodem deze goed ondersteunen. Een zachte latexmatras heeft bijvoorbeeld een flexibele lattenbodem nodig die de matras meer ondersteuning biedt waar nodig, door bijvoorbeeld hoger geplaatste latten in de taille.

Een gesofisticeerde lattenbodem heeft echter anderzijds weinig zin onder een stugge Bonellverenmatras, omdat de eigenschappen van de bodem dan niet worden doorgegeven aan het lichaam.

Spiraalbodem

De spiraalbodem van vandaag valt niet meer te vergelijken met de doorzakkende bodems uit de jaren zestig. De spiralen worden nu in de breedte gespannen en hebben een betere elasticiteit.

Met een gemiddelde lichaamsbouw en een goede ondersteunende matras heb je geen nood aan een complexe beddenbodem. Een pocketverenmatras valt bijvoorbeeld goed te combineren met een spiraalbodem. Zo’n matras heeft een goed ventilerende bodem nodig, maar vaak niet meer dan dat.

Boxspring

De boxspring is zelf eigenlijk een stugge matras. Deze is meestal opgebouwd uit Bonellveren die met elkaar verbonden zijn of uit pocketveren. Daar komt een tweede matras bovenop en soms zelfs nog een topper voor de verdeling van het gewicht. Dat is misschien een beetje te veel van het goede. Boxsprings zijn een tijdje in de mode geweest en zijn behoorlijk prijzig.

Leg op een boxspring zeker geen slecht ventilerende matras anders ga je schimmels kweken. Een spiraal- of lattenbodem ventileert beter.

Dubbelbed opsplitsen

Vandaag worden steeds vaker twee aparte matrassen en bodems in één bed verkocht. Dat is minder knus, maar het is wel veel beter voor de rug: jij en je partner hebben bijna altijd elk iets anders nodig. Die verschillende eisen in één matras en bodem samenbrengen, zou tot te veel combinaties en torenhoge prijzen leiden.

Wanneer vervangen?

Een bodem, en zeker een lattenbodem, gaat veel langer mee dan tien jaar.  

Hoofdkussen

​Persoonlijke keuze

Ook een goed hoofdkussen maakt onderdeel uit van een kwalitatief slaapsysteem. Je kussen moet het gebied tussen je hoofd en schouders net opvullen. Vooral als je in zijlig ligt, is het belangrijk dat je nek wordt ondersteund.  Omdat iedereen andere nek- en schouderbreedtes heeft, bestaat er niet één kussen voor iedereen. Een kussen is een individuele keuze.

Traditioneel kussen

Het traditionele vierkante en vrij platte hoofdkussen kan je gemakkelijk vervormen, dubbelvouwen enz.

Voorgevormd orthopedisch kussen

Dit kussen geeft een goede neksteun maar compenseert vaak een slecht aangepaste matras. Er bestaan veel modellen.

Dit kussen kan je niet slecht gebruiken, maar veel mensen raken het niet gewoon. Bovendien is het vaak geschikt voor maar één slaaphouding.

Er bestaan ten slotte grote individuele verschillen tussen nek- en schouderbreedte, zodat één model niet bij iedereen past. Sommige producenten hebben daarom een verschillend type voor mannen en vrouwen ontwikkeld, of een waar je een laag kan tussenvoegen om de dikte aan te passen.

Visco-elastisch kussen

Sommige visco-elastische kussens vormen de gulden middenweg. Je kan ze een beetje vervormen en daardoor aanpassen aan verschillende slaaphoudingen.  

Verschenen op 1 decemeber 2010 en herzien op 24 februari 2015 met medewerking van professor Bart Haex, afdeling biomechanica, KU Leuven

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.