Tandenbeugels - orthodontie

Orthodontie is een specialisatie in de tandheelkunde. Het woord is afgeleid van het Grieks en betekent: het rechtzetten van je tanden. Het omvat echter meer dan dat. De orthodontist corrigeert indien nodig ook de stand van je boven- en onderkaak ten opzichte van elkaar. Hij houdt zich niet bezig met gaatjes opsporen, tanden trekken of tandsteen verwijderen. Daarvoor moet je bij de tandarts zijn.
Meestal werken tandarts (eerstelijns) en orthodontist (tweedelijns) samen. Vindt je tandarts dat een orthodontische behandeling nodig is, dan zal hij of zij je doorverwijzen naar een orthodontist. Er zijn tandartsen die zelf orthodontie uitoefenen, maar een echte orthodontist heeft er nog vier jaar extra specialisatie aan de universiteit opzitten.

Wanneer en waarom

​Voor welke problemen?

  • Scheve tanden

Plaatsgebrek in je kaak is de belangrijkste oorzaak voor een scheve tandenrij. Je tanden kunnen er niet allemaal in en dus gaan ze tegen elkaar aandrummen. Ze kunnen ook scheef gaan staan wanneer je te lang op je duim of vinger hebt gezogen of door een ongeval op jonge leeftijd. Ook het omgekeerde bestaat: er is een spleetje in de tandenrij dat gedicht moet worden.

  • Kaakafwijkingen

Wanneer je boven- en onderkaak in positie t.o.v. elkaar verschillen, dan veroorzaakt dat een afwijkende beet. Staat je bovenkaak te ver voor je onderkaak, dan hangen je boventanden te ver voor je ondertanden. Dat heet een vergrote overbeet. In het omgekeerde geval staan de ondertanden voor de boventanden. Dat heet een omgekeerde overbeet. Er bestaan nog andere kaakafwijkingen.

Waarom behandelen?

  • Er goed uitzien is tegenwoordig het belangrijkste argument. Iedereen wil voor zichzelf of zijn kinderen rechte tanden en een aantrekkelijk uiterlijk.
  • Sommige afwijkingen veroorzaken kauwproblemen of versnelde slijtage van de tanden.
  • Scheve tanden laten zich moeilijker grondig poetsen, met een groter risico op tandbederf of tandsteenvorming tot gevolg.
  • Sommige afwijkingen veroorzaken problemen met het kaakgewricht en als gevolg daarvan spier- en hoofdpijn.
  • Soms leidt een tandstandafwijking tot uitspraakproblemen.

Hoe werkt een beugel?

  • Tien gram is al genoeg om een tand te verplaatsen, maar die kracht moet wel continu uitgeoefend worden. Daarvoor dient een beugel. De tanden worden verschoven tot ze allemaal netjes in het gelid staan in een doorlopende tandboog, die perfect past in de tandboog van de andere kaak. De snelheid van verplaatsing bedraagt 1 mm per maand.
  • Een beugel kan ook tijdelijk de groei van de kaken remmen of stimuleren.

Vanaf welke leeftijd?

  • Heb je alleen een tandstandprobleem, dan moet je wachten tot je je definitieve gebit hebt. Voor meisjes is dat rond de leeftijd van twaalf, voor jongens ongeveer een jaar later.
  • Een kaakprobleem kan al eerder behandeld worden om schade te voorkomen. Heeft een kind van acht tot tien jaar tanden die al heel sterk naar voor staan, dan kunnen ze lelijk beschadigd worden of zelfs verloren gaan door een val of een stoot. Om dat te voorkomen kan de orthodontische behandeling vroeger gestart worden. Na de tandenwisseling is meestal een tweede en definitieve behandeling nodig.

Tot welke leeftijd?

  • Op het rechtzetten van tanden zit geen bovengrens: het kan levenslang. Dat komt doordat er rond de tanden je hele leven een vliesje blijft zitten, het parodontaal ligament.
  • Kaakstandafwijkingen met een beugel corrigeren, kan alleen zolang je nog niet volgroeid bent. Bij meisjes is dat  tot de leeftijd van 14 à 15, bij jongens een jaar later. Daarna kan alleen nog een operatie redding brengen.

Tanden nu schever dan vroeger?  

Het lijkt er soms op alsof iedere tiener tegenwoordig een beugel krijgt. Zijn er dan meer tandstandproblemen dan vroeger? Of staan onze tanden nu schever dan vroeger? Niet echt!

  • Door een betere tandverzorging houden we onze tanden veel langer. Tot enkele generaties geleden raakten kinderen al op jonge leeftijd tanden kwijt door cariës. Daardoor hadden ze meteen plaats genoeg voor de tanden die nog moesten doorbreken.
  • Tandstandproblemen zijn van alle tijden, maar men had vroeger wel andere prioriteiten dan een big smile.
  • De technieken zijn fel verbeterd. Een beugel vandaag is ingewikkelder en duurder dan het plaatje met ijzeren draadjes van vroeger, maar de resultaten zijn ook beter.
  • Beugels zijn tegenwoordig in, terwijl je er vroeger om gepest kon worden. Ze zijn zelfs een soort statussymbool geworden

De normale en ideale tandenstand

  • Als je mond gesloten is, staan je bovenste voortanden ongeveer twee millimeter voor je ondertanden.
  • De bovenste tandboog is breder dan de onderste.
  • Elke tand wordt gesteund door twee andere tanden in de tegenoverliggende tandboog, zodat je zijtanden en kiezen mooi in elkaar passen. 

Ken jij je gebit?

  • Een melkgebit bestaat uit twintig tandjes. Tussen de leeftijd van 6 en 12 jaar worden ze vervangen door de definitieve tanden. Er zijn twee wisselfases: tussen 6 en 8 zijn de voorste tanden aan de beurt. Tussen 10 en 12 bij meisjes en een jaar later bij jongens worden de melkhoektanden en -kiezen gewisseld. De verstandskiezen of wijsheidstanden breken door rond de leeftijd van 18 jaar, maar dat doen ze niet bij iedereen of niet altijd alle vier.
  • Een volledig volwassen gebit bestaat uit 32 tanden. Vooraan zitten vier beitelvormige snijtanden, zowel boven- als onderaan. Aan weerszijden van de snijtanden zitten de puntige hoektanden. Achter de hoektanden zitten de knobbelige kiezen of maaltanden, of in de vaktaal premolaren en molaren.
  • Het zichtbare deel van de tand is de kroon, het stuk dat in de kaak zit is de wortel.

 

Behandeling

Hoe verloopt een behandeling bij de orthodontist?

​Voorbereiding

Tijdens een eerste consult screent de orthodontist je om te zien wat het probleem is en of het juiste moment al gekomen is om te starten met een behandeling.

Zo ja, dan worden alle nodige gegevens verzameld. Er worden afdrukken gemaakt van de onder- en boventandboog. Daarvoor moet je even in een grote lepel happen, gevuld met een brij die daarna opstijft.

Er worden ook röntgenfoto’s gemaakt: een overzichtsfoto en een foto van de zijkant van het hoofd om de stand van de kaken te beoordelen. Dat levert de orthodontist de nodige informatie over het gebit op dat moment en de te verwachten evolutie. 

Voorstel

Op basis van de informatie wordt een behandelingsplan voorgesteld. Met informatie over alle noodzakelijke stappen, duurtijd, soort apparaat, het te verwachten resultaat, kosten en zomeer. Op dat moment kan je beslissen of je al dan niet wilt doorgaan. 

Behandeling

Ga je akkoord, dan start de behandeling en kom je ongeveer één keer per maand op controle. Bij iedere controle worden de elementjes van de beugel bijgesteld, zodat de tanden en eventueel de kaken heel geleidelijk in de juiste stand komen. Gemiddeld duurt de hele behandeling twee jaar

Nabehandeling

Na afloop moet je een tijdlang een vaste of uitneembare beugel dragen die ervoor zorgt dat je tanden goed vastgroeien en niet opnieuw “afglijden” naar hun oorspronkelijke stand. Hoe lang en gedurende hoeveel uren per etmaal je hem moet dragen, hangt af van geval tot geval. Bij de meeste mensen wordt het dragen ervan geleidelijk afgebouwd, bij anderen moet het levenslang. 

Pijn?

De eerste dagen na het starten van de behandeling en na iedere controle zijn je tanden wat gevoeliger. Je voelt een zekere spanning, maar dat gaat weer over. In uitzonderlijke gevallen moet je de eerste dagen een pijnstiller gebruiken. 

Discipline en motivatie zijn nodig 

  • Of je nu een vaste of uitneembare beugel hebt, je moet er een perfecte tandhygiëne op nahouden. Dat wil zeggen: heel goed poetsen, driemaal daags. Ook op school.
  • Met een vaste beugel in wordt goed poetsen technisch moeilijker. Je moet het heel zorgvuldig doen en jezelf regelmatig controleren, bijvoorbeeld met een tandplaqueverklikker. Eventueel kun je voor moeilijk bereikbare plekjes een klein borsteltje gebruiken.
  • Ben je niet zorgvuldig, dan heb je op het einde van de rit wel rechte, maar rotte of loszittende tanden. De orthodontist moet zelfs de behandeling laten stopzetten als je tandhygiëne ondermaats blijft.
  • Je moet je beugel willen dragen en hem niet in je broekzak stoppen of onder je hoofdkussen bewaren. Bij een vaste beugel is dat probleem er niet: die krijg je er zelf niet uit. Soms moet je elastiekjes dragen samen met je vaste beugel.

Wat kost het?

De tegemoetkoming via de verplichte verzekering is meestal niet toereikend. Ons ziekenfonds is daarin wat tegemoetgekomen met de vrije aanvullende verzekering. De tegemoetkoming uit de vrije aanvullende verzekering komt dus bovenop de terugbetaling door de verplichte ziekteverzekering. Lees meer hierover op deze website onder de rubriek voordelen.

Beugels

​Er bestaan verschillende soorten beugels

Er bestaan vaste en uitneembare beugels, ieder met hun eigen functie. In de loop van de behandeling kun je meer dan één soort beugel nodig hebben.

1. Om de tandstand te corrigeren:

  • Vast
    De vaste beugel bestaat uit blokjes of slotjes die op iedere tand geplakt worden en verbonden zijn door een draadje. Er kunnen ook elastiekjes over de beugel zitten. Ieder blokje dient als een handvat voor het uitoefenen van de kracht. Je kunt er zowel individuele tanden als groepjes tanden in de tandboog mee verschuiven. De hele tand(engroep) verhuist, zowel de tandkroon als de tandwortel.
  • Uitneembaar
    De losse beugel bestaat uit een kunststofplaat die tegen je verhemelte aanzit. Hij is met haakjes vastgemaakt rond je kiezen of met een metalen draad aan de voorzijde van de tanden. Zo’n apparaat kan alleen een kippende of kantelende beweging teweegbrengen. Dat wil zeggen: tanden die te ver naar voor of achter hellen weer recht op de kaakbasis zetten.

2. Om de kaakproblemen te corrigeren:

  • Activator of blokbeugel
    Een activator is een dubbele beugel: een voor de boventanden en een voor de ondertanden. De twee delen zijn met elkaar verbonden. Als je slikt of praat, moet je je onderkaak naar voor bewegen. De groei van de onderkaak wordt er tijdelijk door gestimuleerd, die van de bovenkaak afgeremd. Zo corrigeer je een overbeet.
  • Buitenbeugel
    Een buitenbeugel of ‘buitenboordmotor’ ziet er nogal spectaculair uit. Hij zit vast aan twee kiezen in je bovenkaak en wordt aangespannen via een nekband of pet. Hij dient om de groei van de bovenkaak af te remmen en daardoor een overbeet te voorkomen of te corrigeren.

3. Om het eindresultaat te bewaren:

De retentiebeugel zorgt ervoor dat je tanden niet terugkeren naar hun oorspronkelijk stand. Soms is het een echte beugel die je enkel ’s nachts hoeft te dragen, soms alleen een draadje dat aan de binnenkant van je tanden wordt geplakt.

Meer info:

www.orthodontiegent.be 
Daar kan je doorklikken naar www.beugel.nl, waar animatiefilmpjes duidelijk maken welke soorten beugels er bestaan en wat ze precies doen.

 

Kaakoperatie

​Een kaakoperatie gebeurt alleen bij volgroeide patiënten, en altijd samen met een orthodontische behandeling. De tandstand in elke kaak wordt eerst voorbereid op de operatieve correctie van de kaken.

De ingreep gebeurt onder volledige verdoving. De kaken worden doorgezaagd en de delen worden met elkaar verbonden door schroefjes en plaatjes om daarna beter aan elkaar te groeien.

Je moet een drietal dagen in het ziekenhuis blijven, maar je kan al meteen zachtjes kauwen en gewoon praten. Doordat je wangen gezwollen zijn, zie je er wel even uit als een hamster. Na ontslag uit het ziekenhuis moet je nog een tweetal weken thuisblijven.

Verschenen op 8 augustus 2011 met medewerking van Guy De Pauw, professor in de orthodontie, UZ Gent

Nog vragen?

Openingsuren en diensten

Op de kantoorpagina kan je een 'eigen' kantoor kiezen

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering

Tel:
Tel. 03 285 44 44