Hernia



Hoe ziet een hernia eruit, wat zijn de gradaties en wat is de beste behandeling? Deskundige uitleg met illustraties.

Wat

Een hernia duidt op een gescheurde tussenwervelschijf in de ruggengraat. De correcte benaming is discushernia of hernia discalis. Hernia betekent immers breuk in het Latijn, discus betekent schijf. Naast de discushernia bestaan er nog andere soorten hernia's in het lichaam, bijvoorbeeld ter hoogte van de lies.   
Bij een discushernia scheurt de buitenste vezelige ring van de tussenwervelschijf of annulus fibrosus en puilt de zachte kern of nucleus pulposus eruit (tekening 2). De meeste hernia’s ontstaan in de onderrug, maar ze komen ook voor in de nek.  
Tekening 1: bovenaanzicht van een ruggenwervel met een normale tussenwervelschijf en ruggenmerg met zenuwen:

 

 
 
Tekening 2: bovenaanzicht van een ruggenwervel met een gescheurde tussenwervelschijf, de uitpuiling drukt tegen een uittredende zenuw:

 

 
    

Symptomen

  • pijn in de rug die kan uitstralen naar een been of arm
  • tintelingen, speldenprikken of voosheid in diezelfde regio
  • uitval van functies: krachtverlies, verlies van reflexen, zelfs verlammingsverschijnselen in ernstige gevallen

Oorzaken

  • veroudering
    Naarmate je ouder wordt, verslijten je wervels en tussenwervelschijven. Dit gaat bij de een sneller dan bij de ander. Voor 80 % ligt dit aan de kwaliteit van het bindweefsel waaruit de tussenwervelschijven gemaakt zijn. Dat is aangeboren; daar heb je zelf geen invloed op.
  • omgeving
    De overige 20 % die voor deze slijtage zorgt, zijn omgevingsfactoren, zoals zwaar lichamelijk werk dat je niet rugsparend uitvoert of een zittend beroep. Daar kan je wel iets aan doen. 

 

4 stadia

Een discushernia komt in vier gradaties voor. De laatste vorm, sequestratie, is hierbij de ergste.
  1. Bulging disc of prolaps
    Dit is eigenlijk een voorstadium van een hernia. De vezelige ring puilt een beetje uit op één plaats doordat de gelachtige kern ertegen duwt, maar is nog uit één stuk. Ook zo’n uitpuiling doet al pijn wanneer ze tegen een zenuw duwt.
  2. Protrusie
    In de tweede gradatie houdt de buitenste ring de zachte kern nog altijd tegen en is hij nog intact, maar puilt hij al wel veel verder uit.
  3. Extrusie
    Bij extrusie is de vezelige ring doorgescheurd en een deel van de zachte kern is door die scheur naar buiten gekomen.
  4. Sequestratie
    In de ergste gradatie komt een deel van de gelachtige kern buiten de tussenwervelschijf en liggen er losgescheurde stukjes verspreid in het ruggenmergkanaal.
 

 

Behandeling

Zonder operatie of conservatieve behandeling

Een conservatieve behandeling bestaat uit alle methodes en therapieën die geen operatie zijn. Dit is aan te raden bij hernia:
  • Rust de eerste dagen vooral in ruglig. Een goede houding hiervoor is de psoas houding, waarbij je in ruglig je onderbenen op een stoel legt. Lig nooit te lang aan een stuk, anders verzwakken je spieren.
  • Zodra het iets beter gaat, wissel je af met veel bewegen. Bouw geleidelijk aan je activiteiten weer op, maar vermijd rugbelastende activiteiten zoals lang zitten of staan, heffen, trekken en sleuren. 
  • Volg een spierversterkend oefenprogramma bij een kinesist of in een rugschool. Op die manier bouw je een sterk, natuurlijk spierkorset rond je ruggengraat op. Je leert er ook rugvriendelijke houdingen om je rug tijdens bureauwerk, het huishouden, enz. zoveel mogelijk te ontlasten.
  • Gebruik bepaalde vormen van pijnmedicatie om de pijn te verzachten. Paracetamol en/of ontstekingsremmers zijn een optie. Ook infiltraties zijn eventueel een oplossing bij aanhoudende pijn. Verder kan ook rhizotomie een oplossing vormen wanneer de pijn blijft duren.
  • Kinesitherapie kan ook helpen.    

Met operatie of chirurgische behandeling

6 weken wachten

 
Laat je niet meteen opereren. Te veel hernia’s worden te snel geopereerd. Maar liefst 8 op 10 hernia’s wordt zonder snijden weer beter binnen drie tot zes weken. Het lichaam geneest zichzelf en de uitstulping wordt kleiner waardoor ze niet meer op de zenuw drukt. Pijn en tintelingen zijn onaangenaam maar niet alarmerend. Zelfs tijdelijke gevoelloosheid is geen reden om er meteen het mes in te zetten. De gelachtige kern van de tussenwervelschijf bevat namelijk een chemische stof die zenuwen irriteert, doet ontsteken en andere omkeerbare symptomen veroorzaakt. Daarom wacht men bijna altijd zes weken af.
 
Wanneer je een operatie krijgt, moet je hier trouwens ook van herstellen. Met een operatie ben je weliswaar sneller van je klachten af maar op langere termijn is er geen verschil met mensen die geen operatie kregen. Na vijf jaar doen mensen zonder operatie het even goed als degenen die wel onder het mes gingen.   
 

Wanneer wel opereren

 
  • Een operatie is absoluut nodig wanneer er stukjes kern losgekomen zijn, en wanneer dit pijn veroorzaakt. Die stukjes komen zonder operatie immers niet meer op hun plaats.  
  • Ook wanneer er motorische uitval plaatsvindt. bij het caudo equina syndroom of zeer hevige verergende pijn is een operatie aangewezen.
  • De standaardoperatie bij een hernia in de onderrug is een discectomie. Hierbij wordt het uitpuilende stuk van de tussenwervelschijf weggenomen. Meestal gaat het hier om een mcro-discectomie, waarbij de chirurg niet al te veel op botten, gewrichten of spieren van de wervelkolom moet opereren.
  • Bij een centrale hernia is deze ingreep al veel minder succesvol en kan er beter gekozen worden voor een fusie, waarbij men beoogt opeenvolgende wervels aan elkaar te doen vastgroeien. De oorzaak van de pijn - de discus - wordt verwijderd.
Een herniaoperatie voor een goede indicatie brengt 80 % tevredenheid, in de nek zelfs 85 %.

De uitstralingspijn moet meteen weg zijn na de operatie. Als de zenuw door de druk van de hernia al beschadigd was, dan duurt het soms maanden voor hij helemaal hersteld is. Soms geneest hij zelfs niet meer helemaal.
Houd altijd in je achterhoofd dat je geen nieuwe rug krijgt van een herniaoperatie. Een job die je rug zwaar onder druk zet, blijf je best niet doen. Je kijkt best uit naar een lichtere baan of een omscholing.   

 
 
 

Verschenen op 1 december 2010 met medewerking van The Belgian Spine Society en Dr. Vera De Groof, adviserend geneesheer NVSM. Herzien op 12 september 2014 door Dr. Johan Van Lerberghe, diensthoofd Orthopedie en Traumatologie AZ St. Lucas Gent en voorzitter Belgian Spine Society.

Nog vragen?

Online advies

Voor al jouw vragen over gezondheid en welzijn.

Openingsuren en diensten

Op de kantoorpagina kan je een 'eigen' kantoor kiezen

Contacteer ons

Algemene vragen en vragen over jouw ziekteverzekering

Tel:
Tel. 03 285 44 44